Kou Entèmedyè
Eksplikasyon ak egzèsis vokabilè
Seksyon: 19
- Seksyon 1
- Enperatif afimatif
- Enperatif negatif
- Pwonon objè dirèk an panyòl
- Pwono endirèk nan lang panyòl
- Objè endirèk ak endirèk (pwonon) + fòm enperatif
- Seksyon 7
- Pretérito Indefinido - Vèb REGILYE
- Pretérito Indefinido - Vèb IRREGULYE I.
- Pretérito Indefinido - Vèb IREGILYE II.
- Pretérito Indefinido - vèb IRREGULIÈ III.
- Fèt yo
- Manje ak bwason III.
- Vèb itil II.
- Prepozisyon II.
- Adverb III.
- Kondisyonèl senp
- Kalite pye bwa ak flè
- Kèk manje ak asyèt tipik Panyòl
Sove mo ki nan paj sa a epi pratike yo ak kat nan DuoCards. Kouman sa mache?
Kou sa a ap mennen ou yon etap pi pre pou santi ou konfyans nan lang panyòl la lè li prezante gramè itil ou ka itilize chak jou epi elaji vokabilè ou.
Men anvan nou rive la, ann chofe ak kèk mo ak fraz itil.



Gen plizyè fòm enperatif ( imperativo) nan lang Panyòl nou itilize: tú, nosotros, usted, vosotros/ustedes. Nan kou sa a, nou pral aprann kijan pou fòme enperatif pou tú ak vosotros. Rès pwonon yo gen yon fòm diferan epi nou pral eksplike li nan kou sa a.
Egzanp nan Panyòl pou tú (fòm nan se menm jan ak pou twazyèm pèsòn nan tan prezan) ak vosotros (fòm nan fèt lè yo retire r nan vèb la epi ajoute d)
Vèb regilye:
Hablar - habla x hablad
Escribir - escribe x escribid
Comer - come x comed
Genyen tou fòm iregilye nan enperatif la ke ou dwe sonje.
Sa yo ki pi komen yo:
Hacer - haz/haced el ejercicio. (fè egzèsis la)
Poner - pon/poned en la mesa (mete sou tab la)
Salir - sal/salid de la casa (kite kay la)
Decir - di/decid la verdad (di laverite)
Tener- ten/tened cuidado (fè atansyon)
Fè atansyon:
Irse - vete (tú) x idos (vosotros/as)




Fòmasyon fòm negatif enperatif la ( imperativo negativo) an panyòl pi fasil pase fòm afimatif la. Fen yo sanble anpil ak tan prezan an men ak yon ti chanjman vwayèl.
Vèb ki fini ak -ar yo gen menm fen ak vèb ki fini ak -er yo nan tan prezan an.
Vèb ki fini ak -er ak -ir yo gen menm fen ak vèb ki fini ak -ar yo nan tan prezan an.
Ser (pou ye) - no seas (tú) x no seáis (vosotros/as)
Dar (pou bay) - no des (tú) x no déis (vosotros/as)
mwen, ou, li/yo, nou, ou, yo/yo
Pwonon sa yo itilize an panyòl pou ranplase non yo itilize kòm objè dirèk nan kominikasyon ekri ak pale. Yon objè dirèk se yon fason pou konsantre vèb la sou yon bagay oswa yon moun espesifik.
Moun ak bèt
Yo te rele manman m. (Yo te rele manman m.) - Yo te rele l. (Yo te rele l.)
Bagay, objè ak ide
Juan te voye boul la. (Juan te voye boul la.) - Li te voye l. (Juan te voye l.)


mwen, ou, li (oswa 'se' si gen yon lòt pwono twazyèm moun nan fraz la), nou, ou, yo (oswa 'se')
Ou ka jwenn objè endirèk nan yon fraz lè ou mande tèt ou pou kiyès oswa pou kiyès yon aksyon te fèt.
Pa egzanp, pou jwenn objè endirèk nan fraz sa a, ou ta ka mande tèt ou Pou kiyès Gabriel te achte yon roz? Repons lan se Pou Anita.
Se poutèt sa, objè endirèk la se Anita, epi pwono objè endirèk ki koresponn lan se le.
Gabriel le compró una rosa a Anita. (Gabriel te achte yon roz pou Anita.)
Gabriel le compró una rosa. (Gabriel te achte yon roz pou li.)
Pwono objè endirèk la toujou ale anvan pwono objè dirèk la.


Pozitif
Nou mete pwonon yo apre fòm enperatif la, pwonon yo ale apre vèb la, fòme yon sèl mo.
Juan, hazlo! (Fè li.)
Háblame! (Pale avè m.)
Negatif
Nou mete no anvan objè endirèk la, pwonon yo ale anvan vèb la.
Juan, no lo hagas. (Juan, pa fè li.)
No me hables. (Pa pale avè m.)
Fè atansyon!
Lè nou itilize tou de kalite pwonon, pwonon objè endirèk la ale an premye epi apre sa pwonon objè dirèk la.
Dame el bolso a mí. → Dámelo. Ban m sak la. → Ban m li.
No me des el bolso a mí → No me lo des. Pa ban m sak la. → Pa ban m li.
Pwonon objè endirèk le chanje an se lè li ale anvan pwonon objè dirèk lo, la, los, las.
Compra un bañador al doctor Macías. → Cómpraselo. Achte yon benyè pou Doktè Macías. → Achte l pou li.
No compres un bañador al doctor Macías. → No se lo compres. Pa achte yon benyè pou Doktè Macías. → Pa achte l pou li.

Pou bay konsèy, ou ka itilize fraz sa yo:
e.g.
Ou ka itilize tou enperatif ak lòt ekspresyon deja konnen pou bay li:
e.g.



Yo itilize pretérito indefinido an panyòl pou eksprime aksyon moun te fè oswa ki te rive pandan yon peryòd espesifik ak fini.
Kidonk, pa egzanp, nou itilize li ak mo sa yo marcadores temporales : ayer, la semana pasada, el mes pasado, el año pasado, hace 2 años, en febreo, en 2020.
PALE
mwen te pale
ou te pale
li/li/ou te pale
nou te pale
nou te pale
yo/yo/ou te pale
MANJE
mwen te manje
ou te manje
li/li/ou te manje
nou te manje
nou te manje
yo/yo/ou te manje
VIV
mwen te viv
ou te viv
li/li/ou te viv
nou te viv
nou te viv
yo/yo/ou te viv


Men sa yo ki pi komen:
ALE/YE
mwen te ale/te ye
ou te ale/te ye
li/li/ou te ale/te ye
nou te ale/te ye
nou te ale/te ye
yo te ale/te ye
GENYEN
mwen te genyen
ou te genyen
li/li/ou te genyen
nou te genyen
nou te genyen
yo te genyen
WÈ
mwen te wè
ou te wè
li/li/ou te wè
nou te wè
nou te wè
yo te wè

FÈ
mwen te fè
ou te fè
li/li/ou te fè
nou te fè
nou te fè
yo te fè
DI
mwen te di
ou te di
li/li/ou te di
nou te di
nou te di
yo te di
VLE
mwen te vle
ou te vle
li/li/ou te vle
nou te vle
nou te vle
yo te vle

KAPAB
mwen te kapab
ou te kapab
li/li/ou te kapab
nou te kapab
nou te kapab
yo te kapab
METE
mwen te mete
ou te mete
li/li/ou te mete
nou te mete
nou te mete
yo te mete
BAY
mwen te bay
ou te bay
li/li/ou te bay
nou te bay
nou te bay
yo te bay
Anpil jou ferye Panyòl men tou anpil jou ferye ki selebre nan Amerik di Sid yo lye ak tradisyon ak relijyon.
Nan peyi Espay
Chak kominote otonòm ( la comunidad autónoma nan peyi Espay gen pwòp fèt li.
Youn nan fiesta ki pi amizan yo dewoule nan Valencia, yo rele l La Tomatina e se yon festival batay manje ak tomat ( los tomatos).
Sèt jou anvan Pak yo rele la Semana Santa (Semèn Sen). Toupatou nan peyi Espay, se yon semèn pwosesyon espektakilè nan lari yo rele las procesiones.
Nan peyi Espay, se yon pratik komen pou moun ale legliz lavèy Nwèl apre gwo dine Nwèl yo pou misa del gallo a minwi. Men Nwèl pa fini jiska 6 janvye. Timoun nan peyi Espay resevwa kado nan men Los Reyes Magos.
Nan Meksik
Jou Mò yo (el Día de los Muertos), se yon jou ferye Meksiken kote fanmi yo akeyi nanm fanmi yo ki mouri ( dan la bienvenida a las almas de sus parientes fallecidos) pou yon kout reyinyon ki gen ladan manje, bwason ak selebrasyon.









Algunos tipos de especies (Kèk kalite espès)
- azafrán (safran)
- jengibre (jenjanm)
- albahaca (bazilik)
- canela (kannèl)
cortar ak tajar
- gen menm siyifikasyon, pa egzanp: Corto/tajo la verdura. (Mwen koupe/taye legim yo.)
irse x ir
- pafwa moun gen pwoblèm ak ir ak irse paske yo sanble yo menm ak vle di menm bagay la.
IR
An panyòl, nou itilize ir pou eksprime destinasyon. Nan lòt mo, vèb sa a pèmèt nou eksprime ke yon moun ap ale soti nan yon kote nan yon lòt, se tradiksyon dirèk de to go.
pa egzanp. Voy a la casa de Liz. (Mwen pral lakay Liz.)
IRSE
- eksprime mouvman tou, men nan ka sa a, nou itilize vèb sa a pou di ke yon moun ap kite oswa ap pati nan yon kote. Anplis de sa, 'irse' se yon vèb refleksif pandan ke 'ir' se yon vèb estanda, kòm yon rezilta, irse toujou bezwen travay ak pwonon refleksif. Vèb sa a ka tradui kòm: kite, pati, ale oswa ale lwen.
pa egzanp. Mañana nos vamos a España de vacaciones. (Demain nou pral (pati) an Espay an vakans.)
Pa gen okenn diferans ant prepozisyon dentro ak en nan sans lè yon bagay anndan.

También / Tampoco
Yo itilize yo lè w ap dakò ak sa yon moun di oswa pou w montre ke w fè menm bagay la oswa ke w santi w menm jan an.
Nou itilize también pou montre akò ak yon deklarasyon pozitif.
pa egzanp. Yo estudio italiano. - Yo, también. (Mwen etidye Italyen. - Mwen menm tou.)
Nou itilize tampoco pou montre akò ak yon deklarasyon negatif.
pa egzanp. No quiero nadar. - Yo, tampoco. (Mwen pa vle naje. - Mwen menm tou.)
Li fòme lè yo pran enfinitif tout vèb la san yo pa efase anyen epi mete fen an apre li, ki se menm bagay la tou pou tout twa konjigezon yo.
Hablar
yo hablaría
tú hablarías
él/ella/usted hablaría
nosotros/as hablaríamos
vosotros/as hablaríais
él/ella/ustedes hablarían
Nou itilize tan vèb sa a lè
1. nou vle eksprime yon swè anjeneral lè l sèvi avèk vèb sa yo: gustar, querer, desear, apetecer, encantar.
Me gustaría ir a México. Mwen ta renmen ale Meksik.
men tou ak lòt vèb:
Qué hambre tengo! Me comería cualquier cosa. Mwen grangou anpil! Mwen ta manje nenpòt bagay.
2. nou vle bay kèk konsèy:
Yo que tú, no lo haría. Si m te ou, mwen pa t ap fè sa.
3. nou vle eksprime politès
Me podría decir cómo llegar a la estación de tren? Èske ou ta ka di m ki jan pou m rive nan estasyon tren an?
4. nou vle eksprime sipozisyon sou tan pase a.
No vino a la clase. Se quedaría dormida. Li pa t vini nan klas. Li te dòmi.
Vèb iregilye
TENER - tendr-
VENIR - vendr-
PODER - podr-
QUERER - querr-
SABER - sabr-
DECIR - dir-


Las flores se pueden comprar en la florería. (Flè yo ka achte nan boutik flè a.)
Los árboles se pueden comprar en centro de jardinería. (Pye bwa yo ka achte nan sant jaden an.)
Kisa Panyòl yo konn manje pou manje maten? (egzanp)
las galletas con leche (biskwit ak lèt)
.. e pandan yon ti poz?
un bocadillo con queso y jamón (yon sandwich ak fwomaj ak janbon)
...e pou manje midi?
el gazpacho (soup tipik ki fèt ak tomat ak konkonm)
e pou dine?
la tortilla (omelette Panyòl ki fèt ak ze, pòmdetè ak zonyon, se pa tortilla stil Meksiken an)








Aprann avèk DuoCards
Kisa DuoCards ye?
DuoCards se yon aplikasyon pou aprann lang ki ede w devlope vokabilè w avèk kat. Ou ka sove mo ou vle aprann yo epi pratike yo avèk letan.
Kouman mwen dwe aprann avèk kou sa a?
Parèt sou eksplikasyon yo ak vokabilè ki nan chak seksyon. Chwazi selektè Kat la epi chwazi mo ou vle aprann yo. Apre sa, kreye yon kont gratis pou w ka sove mo w yo epi pratike yo.
Kijan pou m pratike mo m yo?
W ap wè yon kat ak yon mo epi tradiksyon an kache. Devine sa l vle di, epi frape sou li pou tcheke repons ou. DuoCards repete mo ki difisil pou ou yo.
Èske m bezwen yon kont, epi èske aprantisaj la gratis?
Ou ka navige paj sa a san w pa bezwen yon kont. Avèk yon kont gratis, ou ka sove mo epi swiv pwogrè ou. Plan gratis la gen limit li, epi Premium ofri lòt fonksyon anplis.