Италия тили боюнча жогорку деңгээлдеги курс

Түшүндүрмөлөр жана лексика боюнча көнүгүүлөр

Ciao a tutti! Италия тилиндеги жөндөмүңүздү жогорулатууга даярсызбы?
Бул курста сиз каалоолорду жана белгисиздиктерди билдирүү үчүн шарттуу мүчөнү өздөштүрүп, ар кандай темалар боюнча сөз байлыгыңызды кеңейтип, кош мүчөлөрдү айкалыштырууну үйрөнөсүз. Ошондой эле, италия тилин тереңирээк түшүнүү үчүн passato remoto жөнүндө түшүнүк алабыз.

Бул биринчи бөлүмдө, грамматикага киришерден мурун, кээ бир өнүккөн сөздөр менен жылынабыз! Даярсызбы?

Cominciamo!
Баштайлы!
Cominciamo con qualcosa di semplice, giusto per riscaldarci un po’.
affrontare
чечүү
Affronta le tue paure!
complesso
татаал
È una situazione complessa da risolvere.
Affronta il problema più complesso.
Эң татаал маселени чеч.
urbano
шаардык
Marco vive in un quartiere urbano e ama la città.
rurale
айылдык
Anna preferisce vivere in un ambiente rurale, tranquillo e verde.
Ti piace di più la vita rurale o quella urbana?
Сизге айыл турмушу жагабы же шаардыкпы?
l’ideale
идеал
L’ideale è vivere senza stress.
vitale
өтө маанилүү
Bere acqua è vitale per la salute.
l'ambizione
амбиция
La mia ambizione è diventare una scienziata famosa.
improbabile
экиталай
È improbabile che loro arrivino in tempo per la riunione.
Dante Alighieri fu un famoso scrittore italiano.
Данте Алигьери атактуу италиялык жазуучу болгон.
Dante Alighieri fu un famoso scrittore italiano che scrisse la Divina Commedia.
la pratica quotidiana
күндөлүк тажрыйба
La pratica quotidiana è fondamentale per migliorare la sicurezza nel parlare.

Бул сабакта сиз италиян тилинде саякаттоо боюнча кеңири кеңештерди үйрөнөсүз. Сиз унаа ижарага алуу, мейманканага катталуу жана иш-чараларды пландоо боюнча суроолорду жана фразаларды машыктырасыз. Бул фразалар буга чейин эле кеңири, ошондуктан Италияга саякаттаганда, сиз дагы татаал кырдаалдарды жеңе аласыз.
affollato
эл көп
Il posto era affollato.
Ci sono spiagge meno affollate?
Адам азыраак жүргөн жээктер барбы?
cambiare i soldi
акча алмаштыруу
Mi scusi, dove posso cambiare i soldi?
prenotare
алдын ала жаздыруу
Ho prenotato un biglietto d'aereo.
È necessario prenotare in anticipo?
Алдын ала жаздырып коюу керекпи?
fare surf
сёрфинг менен машыгуу
Mi scusi, dove posso fare surf qui vicino?
Qual è la spiaggia migliore per i principianti di surf?
Серфингди жаңы баштагандар үчүн эң жакшы пляж кайсы?
noleggiare un’auto
унаа ижарага алуу
Dove posso noleggiare un’auto?
l'assicurazione
камсыздандыруу
L’assicurazione copre anche i danni minori?
Nel prezzo del noleggio dell'auto è inclusa l'assicurazione?
Унааны ижарага алуу баасына камсыздандыруу киретпи?
A che ora è il check-in?
Каттоодон өтүү (check-in) саат канчада болот?
il trasporto dall’aeroporto
аэропорттон трансфер
È obbligatorio prenotare il trasporto dall'aeroporto in anticipo.
incluso
камтылган
È incluso il trasporto dall’aeroporto?
È inclusa la colazione nel prezzo della camera?
Бөлмөнүн баасына эртең мененки тамак киреби?

Келечектеги кемчиликсиз чактын кызыктуу дүйнөсүнө кош келиңиз! Бул чак сизге келечектеги белгилүү бир учурга чейин аяктайт болгон аракеттер жөнүндө сүйлөшүүгө мүмкүндүк берет. Бул келечектен өткөндү алдын ала айтуу жолу деп ойлон! Футуро антериоре келечек чакты "avere" же "essere" менен негизги этиштин өткөн чактагы формасын айкалыштырат. Мисалы, эгерде сиз 'Мен жеп бүтөм.' деп айткыңыз келсе: "Io avrò mangiato." Же 'Мен кетип калам' үчүн: "Io sarò andato/a." Футуро антериорени колдонуу: белгилүү бир убакытка чейин аяктай турган келечектеги пландар же божомолдор жөнүндө талкуулоо келечектеги шарттарды билдирүү
io avrò mangiato, tu avrai mangiato, lui/lei avrà mangiato
мен жеп бүтөм, сен жеп бүтөсүң, ал жеп бүтөт
noi avremo mangiato, voi avrete mangiato, loro avranno mangiato
биз жеп бүтөбүз, силер жеп бүтөсүңөр, алар жеп бүтүшөт
Io avrò mangiato.
Мен жеп койгон болом.
io sarò andato/a, tu sarai andato/a, lui/ lei sarà andato/a
мен барып калам, сен барып каласың, ал барып калат
noi saremo andati/e, voi sarete andati/e, loro saranno andati/e
биз барып калган болобуз, силер барып калган болосуңар, алар барып калган болушат
Noi saremo andati.
Биз кеткен болобуз.
Le ragazze saranno andate.
Кыздар кетип калышкан болот.
io avrò parlato
Мен сүйлөп калган болом
Io avrò parlato con il direttore prima che tu arrivi in ufficio.
voi sarete arrivati
силер келип калган болосуңар
Voi sarete arrivati in città prima di noi.
loro avranno venduto
алар сатып коюшат
Loro avranno venduto la casa entro la fine dell'anno.
noi avremo finito
биз бүтүрөбүз
Noi avremo finito il progetto prima della scadenza.
lei sarà rimasta
ал калып калган болот
lei sarà rimasta in ufficio fino a tardi.
Appena sarò arrivato a casa, ti chiamerò.
Үйгө жетерим менен сага чалам.
Quando avrete preparato la cena, chiamatemi.
Кечки тамакты даярдап болгондон кийин, мени чакыргыла.

Бул сабакта биз табияттагы укмуштуудай пейзаждарды жана саякат үчүн зарыл болгон жабдууларды изилдеп, табияттагы саякат үчүн пайдалуу сөздөрдү үйрөнөбүз.
la cascata
шаркыратма
Che meraviglia questa cascata!
la vetta
чоку
Giulia arriva alla vetta e gode della vista panoramica.
il sentiero
соқпак
Il sentiero attraversa il bosco e porta alla cascata.
scosceso
тик
Il sentiero è scosceso e Luca cammina con attenzione.
fare un’escursione
сейилдөө
Ieri Luca ha fatto un’escursione in montagna.
Abbiamo fatto un’escursione sulla collina scoscesa.
Биз тик дөңсөөгө жөө чыктык.
il picnic
пикник
Porta il cibo per il picnic!
Abbiamo fatto un picnic vicino alla cascata.
Биз шаркыратманын жанында пикник кылдык.
il prato
жайыт
Il prato è verde e perfetto per rilassarsi.
il binocolo
дүрбү
Noi abbiamo usato il binocolo per guardare gli uccelli.
la bussola
компас
Paolo ha usato la bussola per trovare la strada.
la tenda
чатыр
Wow, la tenda è così grande e comoda!
Metti il binocolo nella tenda.
Дүрбүнү чатырга сал.
il sacco a pelo
уктоочу мүшөк
Metto il mio sacco a pelo nella tenda.
Dove si trova il rifugio più vicino?
Эң жакын жайгашкан тоо үйү кайда?
la vista panoramica
панорамалык көрүнүш
Dalla vetta, la vista panoramica è spettacolare.
selvaggio
жапайы
Dalla cima abbiamo visto una foresta selvaggia.
l'erba
чөп
L'erba nel parco è verde e soffice, perfetta per il picnic.

Конъюнктив каалоолорду, күмөн саноолорду, эмоцияларды жана гипотетикалык кырдаалдарды билдирүү үчүн колдонулат. Бул 'эгер жана балким' деген чак, али так эмес нерселерди билдирүү үчүн идеалдуу. Биз "congiuntivo" колдонобуз, качан: Каалоолорду билдирүү: "Spero che tu venga alla festa!" Болжолдоо же күмөн саноолорду билдирүү: "Non sono sicuro che lui sappia la verità." Эмоциялар жөнүндө сүйлөшүү: "Mi fa piacere che tu sia qui!" Азыркы конъюнктив бардык жекече адамдар үчүн бирдей конъюгацияга ээ экенин байкаңыз. Аны тактоо үчүн, биз көбүнчө конъюгацияланган этиш формасы менен бирге ат атоочту кошобуз: "A scuola si dice che io parli bene francese." Бул сабакта биз биринчи топтогу -ARE этиштери менен азыркы конъюнктивди практика кылабыз. "PARLARE" "che io parli" (мен сүйлөйм деп),"che tu parli" (сен сүйлөйсүң деп),"che lui/lei parli" (ал/ал сүйлөйт деп),"che noi parliamo" (биз сүйлөйбүз деп),"che voi parliate" (силер сүйлөйсүңөр деп),"che loro parlino"(алар сүйлөшөт деп)
che Marco parli
Марконун сүйлөшү
Spero che Marco parli con me oggi.
Spero che tu parli lentamente.
Жай сүйлөйсүз деп үмүттөнөм.
che tu ascolti
сенин угушуң
Voglio che tu ascolti attentamente la lezione.
che Lucia lavori
Люсия иштеши үчүн
È importante che Lucia lavori con il gruppo.
È importante che voi lavoriate insieme.
Экөөңөрдүн чогуу иштегениңер маанилүү.
he noi camminiamo
биз басабыз
Spero che noi camminiamo fino al parco domani.
che voi guardiate
силердин карашыңар
Voglio che voi guardiate questo film insieme.
Voglio che voi guardiate questo film insieme.
Баарыңыздардын бул тасманы чогуу көрүшүңүздөрдү каалайм.
che loro cucinino
алардын тамак жасашы
È necessario che loro cucinino per la festa.
che io studi
менин окушумду
Voglio che io studi un’ora ogni giorno.
che Anna giochi
Анна ойношу үчүн
Spero che Anna giochi a calcio con i suoi amici.
che tu paghi
сенин төлөшүң
È importante che tu paghi subito il conto.
È importante che tu paghi subito il conto.
Эсептеги акчаны дароо төлөөң абдан маанилүү.
che Giulia viaggi
Джулиянын саякатташы
Voglio che Giulia viaggi molto quest’estate.
Voglio che tu compri il pane.
Сенин нан сатып алышыңды каалайм.

Бул сабакта биз экинчи топтогу -ERE этиштери менен азыркы шарттуу түрдү машыктырабыз.
che io creda
менин ишенишимче
Non penso che io creda a questa storia.
che tu legga
сенин окушуңду
Voglio che tu legga questo libro.
Voglio che tu legga questo libro.
Бул китепти окушуңду каалайм.
che lui scriva
ал жазсын
È importante che Gianni scriva la lettera oggi.
che noi prendiamo
биз алганыбыз
Spero che noi prendiamo il treno presto.
che voi vediate
сиздер көрүшүңүздөр үчүн
È meglio che voi vediate il dottore.
che loro rispondano
алар жооп беришсин
Non credo che loro rispondano subito.
Voglio che tu chiuda la finestra.
Терезени жабууңду каалайм.
Spero che noi prendiamo un caffè insieme.
Экөөбүз чогуу кофе ичебиз деп үмүттөнөм.
che lui venda
ал сатсын деп
Non credo che Luigi venda la sua macchina.

Акырында, биз үчүнчү топтогу -IRE этиштерин карап чыгабыз.
che io dorma
менин укташым
Voglio che io dorma abbastanza stanotte.
che tu apra
сенин ачышыңды
Spero che tu apra la finestra.
Spero che tu apra la finestra.
Терезени ачасың деп үмүттөнөм.
che lei parta
ал кетсин
È importante che Maria parta presto.
che noi finiamo
биз бүтүрүшүбүз үчүн
Voglio che noi finiamo il lavoro oggi.
che voi capiate
сиздер түшүнүшүңүздөр үчүн
È necessario che voi capiate la lezione.
che noi apriamo
биз ачканыбыз
È importante che noi apriamo la porta insieme.
È importante che tu dorma almeno otto ore ogni notte.
Ар түнү кеминде сегиз саат уктооң маанилүү.
È meglio che tu parta subito per arrivare in tempo.
Убагында жетиш үчүн дароо жолго чыкканың оң.

Келгиле, татаал субъюнктивден эс алып, италиян тили менен көңүл ачалы! Бул сабакта биз кино жана тасмалар, пайдалуу сөздөр жана сөз айкаштарын үйрөнөбүз. Сиз кино жөнүндө кыска макаланы ("un articolo") түшүнө аласызбы? "Un film è un potente mezzo di narrazione. Le persone possono relazionarsi con i personaggi e seguire le loro storie. Il valore del cinema è che ci permette di esplorare emozioni e esperienze diverse, rendendo il mondo più comprensibile." Унутпаңыз: котормону алуу үчүн түшүнбөгөн сөзгө манжаңызды басып туруңуз.
Qual è il tuo film preferito e perché?
Сенин сүйүктүү тасмаң кайсы жана эмне үчүн?
la commedia
комедия
Ti piacciono le commedie?
il film horror
коркунучтуу тасма
Non mi piacciono i film horror perché sono troppo spaventosi.
il documentario
даректүү тасма
Ho guardato un documentario sulla vita degli animali in Africa.
il film romantico
романтикалык тасма
Il film romantico racconta una storia d'amore tra due persone molto diverse.
il film d'animazione
анимациялык фильм
Il film d'animazione era colorato e piacevole per i bambini.
Ti piacerebbe venire al cinema con me stasera?
Бүгүн кечинде мени менен кинотеатрга барууну каалайт белең?
la trama
сюжет
La trama del film era semplice, ma molto toccante.
la proiezione
кино көрсөтүү
La proiezione del nuovo film inizia alle sette di sera.
lo schermo
экран
Lo schermo del cinema era così grande che si vedeva tutto perfettamente.
la colonna sonora
саундтрек
La colonna sonora del film è stata composta da un famoso musicista.
il posto
орун
Non ci sono posti liberi.
Non vedo l’ora di vedere questo film!
Бул тасманы көрүүнү чыдамсыздык менен күтүп жатам!
comprensibile
түшүнүктүү
Questo film è molto comprensibile, anche per chi non conosce bene l’italiano.
il mezzo
каражат
Il cinema è il mezzo più potente per raccontare emozioni.

Эми сиз азыркы subjunctive формасындагы жөнөкөй этиштер боюнча адис болгонуңуздан кийин, нерселерди бир аз татаалдаштыруу убактысы келди. Бул сабакта, биз congiuntivo формасындагы туура эмес этиштерди үйрөнөбүз. Бул этиштер кадимки үлгүлөрдү ээрчибейт, бирок бир аз практика менен сиз аларды чыныгы жашоо кырдаалдарында табигый түрдө колдоно аласыз, каалоолорду, күмөндөрдү жана эмоцияларды билдирүү сыяктуу чыныгы италиялык сүйлөөчү сыяктуу. Келгиле, эң маанилүү туура эмес этиштердин айрымдарын карап көрөлү:
che io sia, tu sia, lui/lei sia, noi siame, vio siate, loro siano
мен болсом, сен болсоң, ал болсо, биз болсок, силер болсоңор, алар болсо
Non so chi sia quella donna.
Ал аялдын ким экенин билбейм.
che io abbia, abbia, abbia, abbiamo, abbiate, abbiano
менин болгонум, сенин болгонуң, анын болгону, биздин болгонубуз, силердин болгонуңар, алардын болгону
Credo che lei abbia ragione.
Анын акыйкат экенине ишенем.
che io vada, vada, vada, andiamo, andiate, vadano
мен барарым, ал барсын, ал барсын, биз баралы, силер баргыла, алар барышсын
Voglio che Marco vada al lavoro domani.
Марко эртең жумушка барышын каалайм.
che io dia, dia, dia, diamo, diate, diano
мен берейин, сен берейин, ал берейин, биз берели, силер берели, алар берели
che io faccia, faccia, faccia, facciamo, facciate, facciano
мен кылсам, сен кылсаң, ал кылса, биз кылсак, силер кылсаңар, алар кылышса
È necessario che noi facciamo attenzione.
Биз этият болушубуз керек.
che io esca, esca, esca, usciamo, usciate, escano
мен чыгышым үчүн, сен чыгышың үчүн, ал чыгышы үчүн, биз чыгышыбыз үчүн, силер чыгышыңар үчүн, алар чыгышы үчүн
che io venga, venga, venga, veniamo, veniate, vengano
мен келейин, сен келишиң, ал келсин, биз келели, силер келишиңер, алар келишсин
Voglio che Luca venga alla festa.
Лука кечеге келишин каалайм.

Бул сессияда биз ресторанда тамактануу жана стол жабдыктары үчүн маанилүү сөздөргө көңүл бурабыз. Сабактан кийин, официанттан эмнени сураш керектигин жана италиян тилинде тамактануу тажрыйбасын кантип башкарууну так билүү менен ресторанда ишенимдүү болосуз.
Ci può dare il menù, per favore?
Бизге менюну бере аласызбы, сураныч?
la forchetta
вилка
Temo che lei debba prendere la forchetta per mangiare.
il coltello
бычак
Passami il coltello, per favore, così posso tagliare il pane.
il cucchiaio
кашык
Usa il cucchiaio per mescolare la zuppa.
Potrebbe portarci un po’ di pane, per favore?
Бизге бир аз нан алып келе аласызбы, сураныч?
il cucchiaino
чай кашык
È importante che tu tenga il cucchiaino vicino alla tazza di tè.
una tazzina di caffè
бир чыны кофе
Vorrei una tazzina di caffè, per favore.
il tovagliolo
салфетка
Metti il tovagliolo sulle ginocchia prima di iniziare a mangiare.
pagare il conto
эсепти төлөө
Dopo il pranzo, siamo andati a pagare il conto alla cassa.
il coperto
тейлөө акысы
Il coperto è di 2 euro a persona.
Le posate comprendono forchetta, coltello e cucchiaio.
Ашкана шаймандарына вилка, бычак жана кашык кирет.
Cameriere, può portarmi il conto, per favore?
Официант, эсеп-кысапты алып келе аласызбы, сураныч?
Potrebbe spiegarmi gli ingredienti di questo piatto, per favore?
Бул тамактын курамын түшүндүрүп бере аласызбы, сураныч?

Сиз азыркы subjunctive'деги эң кеңири таралган туура эмес этиштерди өздөштүрдүңүз, эми аны кийинки деңгээлге көтөрүү убактысы келди. Бул сабакта биз күнүмдүк италиян тилинде көп кездешүүчү дагы көп туура эмес этиштерди изилдейбиз. Келгиле, модалдык этиштердин жана кошумча туура эмес этиштердин конъюгациясын карап көрөлү.
che io debba, debba, debba, dobbiamo, dobbiate, debbano
менин керек болушум, керек болушуң, керек болушу, биздин керек болушубуз, силердин керек болушуңар, алардын керек болушу
È importante che io debba finire il lavoro oggi.
Ишти бүгүн бүтүрүшүм өтө маанилүү.
che io possa, possa, possa, possiamo, possiate, possano
мен алсам, сен алсаң, ал алса, биз алсак, силер алсаңар, алар алышса
Spero che tu possa venire alla festa.
Кечеге келе алат деп үмүттөнөм.
che io voglia, voglia, voglia, vogliamo, vogliate, vogliano
каалашым үчүн, каалашың үчүн, каалашы үчүн, каалашыбыз үчүн, каалашыңар үчүн, каалашы үчүн
che io sappia, sappia, sappia, sappiamo, sappiate, sappiano
мен билишимче, билсе, билсин, билсек, билсеңер, билишсе
È necessario che noi sappiamo la verità.
Биз чындыкты билишибиз керек.
che io stia, stia, stia, stiamo, stiate, stiano
мен болоюн, сен болосуң, ал болсун, биз бололу, силер болосуңар, алар болушсун
Spero che Giulia stia bene oggi.
Джулия бүгүн жакшы деп үмүттөнөм.
che io tenga, tenga, tenga, teniamo, teniate, tengano
мен кармасам, сен кармасаң, ал кармаса, биз кармасак, силер кармасаңар, алар кармаса
È importante che tu tenga il segreto.
Сырды сакташың маанилүү.
che io dica, dica, dica, diciamo, diciate, dicano
айтайын, айтсын, айтсын, айталы, айткыла, айтышсын
Voglio che Marco dica la verità.
Марко чындыкты айтышын каалайм.

Бул сабакта биз климаттын өзгөрүшү жана туруктуулук сыяктуу маанилүү темаларды талкуулоону жеңилдетүү үчүн айлана-чөйрөгө байланыштуу негизги лексика менен таанышабыз. "Энергия булактарын калыбына келүүчү жана калыбына келбеүүчү деп бөлүүгө болот." "Калыбына келүүчү энергиянын мисалдары: шамал, геотермалдык, гидроэлектр жана күн энергиясы." Ал эми эсиңизде болсун: "Бизде бир гана Жер бар, аны талкалоого биздин укугубуз жок."
rinnovabile
кайра жаралуучу
L’energia solare è una fonte di energia rinnovabile.
la fonte
булак
Quali possono essere fonti di elettricità?
Le energie possono essere suddivise in energie rinnovabili e non rinnovabili.
Энергияны кайра калыбына келе турган жана кайра калыбына келбей турган энергия деп бөлүүгө болот.
la capa de ozono
озон катмары
La capa de ozono è sempre più piccola.
L’energia nucleare produce molta elettricità.
Ядролук энергия көп электр энергиясын өндүрөт.
il pannello solare
күн панели
I miei genitori hanno installato un pannello solare sul tetto.
l’ambiente
айлана-чөйрө
Entro il 2030, avremo migliorato la qualità dell’ambiente.
l'energia eolica
шамал энергиясы
In Austria producono molta energia eolica.
Quanto costa 1 litro di benzina?
1 литр бензин канча турат?
Il gas è una fonte di energia non rinnovabile.
Газ — кайра жаралбаган энергия булагы.
l'energia geotermica
геотермалдык энергия
Nel nostro paese non si usa l'energia geotermica.
la biomassa
биомасса
Voglio leggere qualcosa sulla biomassa.
efficiente
натыйжалуу
Tecnologie più efficienti ci aiuteranno a conservare le risorse naturali.

Бул жерде адатта congiuntivo колдонулушун шарттаган айрым сөз айкаштары бар. Аларга көз чаптырыңыз.
Si dice che…
Айтымында...
Si dice l’Italia sia il più bel Paese al mondo.
Si dice che l’Italia sia il più bel paese del mondo.
Италия дүйнөдөгү эң кооз өлкө деп айтылат.
Bisogna che…
Керек болсо...
Bisogna che tu studi di più per superare l'esame.
Bisogna che tu studi di più.
Сен көбүрөөк окушуң керек.
Vale la pena che…
Бул ... татыктуу
Vale la pena che tu vada a quel concerto.
È necessario che…
Керек болсо...
È necessario che Maria finisca il rapporto entro domani.
Spero che…
Үмүт кылам...
Spero che domani non piova.
Spero che domani non piova.
Эртең жамгыр жаабаса экен деп үмүттөнөм.
Temo che...
Корком,...
Temiamo che il viaggio venga annullato a causa del maltempo.
vada come vada...
эмне болсо, ошол болсун...
Vada come vada, affronterò la situazione.
chiunque
ким болсо да
Chiunque venga, è il benvenuto.
affinché
үчүн
Studia affinché tu possa superare l'esame.
sebbene
болсо да
Sebbene sia difficile, dobbiamo provarci.
Sebbene sia difficile, dobbiamo provarci.
Кыйын болсо да, биз аракет кылышыбыз керек.
prima che
чейин
Devo finire il progetto prima che scada il termine.
Chiudi la porta prima che arrivi il gatto.
Мышык келе электе эшикти жаап кой.
nel caso che
эгерде
Nel caso che tu abbia bisogno di aiuto, chiamami.

"trapassato prossimo" - бул өткөн чактын бир түрү болуп, өткөндөгү башка бир окуядан мурда болгон аракетти сүрөттөө үчүн колдонулат. Мисалы, эгерде сиз "Мен сыртка чыкканга чейин тамак жеп алгам" деп айткыңыз келсе, анда trapassato prossimo колдонулат. Trapassato prossimo түзүү үчүн, жардамчы этиштердин "imperfetto" формасы "essere" же "avere" + негизги этиштин өткөн чактагы формасы керек болот. "Marco era stanco perché aveva studiato fino a tardi la notte prima." (Марко чарчаган болчу, анткени ал мурунку түнү кечке чейин окуган.) "Gli amici erano venuti, ma non li avevo visti perché quando sono arrivata erano già ripartiti." (Достор келген болчу, бирок мен аларды көргөн эмесмин, анткени мен келгенде алар кайрадан кетип калышкан.)
aveva studiato
ал окуган эле
Marco aveva studiato tutta la notte per l’esame!
Io ero arrivato in ritardo.
Мен кечигип калган элем.
avevi mangiato
жеген эң
Avevi mangiato tutta la pizza!
amici erano venuti
достор келишкен эле
Gli amici erano venuti a sorpresa a casa mia!
donne erano uscite
аялдар чыгып кетишкен
Le donne erano uscite insieme per una passeggiata nel parco.
Tu avevi visto il film?
Сен ал кинону көрдүң беле?
avevo scritto una lettera
Мен кат жазган элем
Io avevo scritto una lettera e l’avevo già spedita.
era andata
ал кеткен болчу
Lei era andata al supermercato.
Dopo che avevamo letto il libro, ne abbiamo parlato.
Китепти окуп чыккандан кийин, ал тууралуу сүйлөштүк.
Appena Lucia era partita, ha cominciato a piovere.
Люсия кетери менен жамгыр жаап баштады.
l’arrivo
келиши
Marco era già arrivato quando sono arrivato io.
essere arrivato
келип калган
Luigi era già arrivato all’aeroporto.
Luigi era già arrivato all’aeroporto.
Луиджи аэропортко эбак эле келген болчу.

Италия Европанын цивилизациясынын бешиги болуп саналат Италия Европанын жана дүйнөнүн тарыхында маанилүү орунду ээлейт. Сиз эч качан "Rinascimento" же "Impero romano" сыяктуу терминдерди жолуктурдуңуз беле? Сүйлөшүүлөрүңүздү жакшыртуу жана түшүнүктү тереңдетүү үчүн, Италияны бүгүнкү күндөгүдөй кылып калыптандырган айрым эң сонун тарыхый жана маданий учурларды изилдеп көрөлү. Мисалы, сиз төмөнкүлөрдү сүрөттөй аласыз: -"l’Umanesimo" катары "un movimento culturale" ("Nel Quattrocento, l'Umanesimo ha influenzato molti artisti e pensatori.") -"il Rinascimento" катары "un periodo storico" ("Nel 1500, molti artisti hanno vissuto durante il Rinascimento.") -жана "fascismo" катары "il movimento politico d'estrema destra". ("Durante il fascismo, molti diritti furono limitati.") Келгиле, Италиянын өткөнүнүн бай гобеленин чогуу ачалы!
L’imperatore ha governato con saggezza.
Император акылмандык менен башкарган.
le Crociate
Кресттүү жортуулдар
Le Crociate hanno avuto un impatto significativo sulla storia europea.
La moda italiana è famosa in tutto il mondo.
Италия модасы бүткүл дүйнөгө белгилүү.
Il Colosseo è un esempio straordinario di architettura romana.
Колизей — рим архитектурасынын өзгөчө үлгүсү.
Lo Stato Pontificio
Папа мамлекети
Lo Stato Pontificio è stato un importante centro di potere religioso.
il sonetto
сонет
Domani, scriverò un sonetto per la mia musa.
la musa
муза
Quando era giovane, la poesia era la sua musa.
Il Risorgimento
Италияны бириктирүү
Il Risorgimento ha portato all'unità d'Italia.
il navigatore
навигатор
Domani, il navigatore esplorerà una nuova rotta.
il gladiatore
гладиатор
Nel Colosseo, i gladiatori si sfidavano in duelli.
filosofare
философиялоо
Amo filosofare su questioni esistenziali.
l'Impero romano
Рим империясы
Nel I secolo, l'Impero romano si espandeva in tutto il Mediterraneo.
una scultura in bronzo
коло айкел
Ieri, ho visitato un museo con una scultura in bronzo meravigliosa.
la Chiesa
Христиан чиркөөсү
La Chiesa gioca un ruolo importante nella vita di molte persone.
la religione
дин
religion

Бул сабакта биз алыста калган өткөн окуялар жөнүндө айтып берген этиштин убактысы болгон passato remoto'го тереңирээк киребиз. Күнүмдүк сүйлөшүүлөрдө аны көп укпай калышыңыз мүмкүн, бирок бул убакытты билүү окуяларды жана тарыхый тексттерди түшүнүү үчүн маанилүү. Ар бир сүйлөмдө колдонулган passato remoto формаларын аныктоого аракет кылалы. Scoprì - scoprire - ал ачты Cambiò - cambiare – ал өзгөрттү Fu - essere – ал болду Premiò - premiare – ал сыйлады Divenne - diventare – ал болду
io ebbi
менде болду
Io ebbi un sogno strano.
noi avemmo
бизде болду
Noi avemmo molte avventure durante il viaggio.
tu fosti
сен болдуң
Tu fosti un grande leader nella tua comunità.
l’impero
империя
L'impero ottomano si estendeva su tre continenti.
io fui
мен болдум
Io fui molto felice quel giorno.
loro divennero
алар болушту
Loro divennero i protagonisti della storia.
tu premiasti
сен сыйладың
Tu premiasti il tuo amico con un premio per il suo successo.
i titoli nobiliari
ак сөөк наамдары
Il re diede titoli nobiliari ai suoi amici.
lui/lei cambiò
ал өзгөрттү
Nel 1789, la Rivoluzione Francese cambiò radicalmente la società europea.
lui/lei scoprì
ал ачты
Cristoforo Colombo scoprì l'America nel 1492.
voi cambiaste
силер өзгөрттүңөр
Voi cambiaste il corso della storia con le vostre decisioni.
loro furono
алар болушту
Dopo la battaglia di Waterloo, loro furono accolti come eroi dai loro compatrioti.
Albert Einstein fu un uomo di grande saggezza.
Альберт Эйнштейн зор акылман адам болгон.
Marta si sposò nel 1971.
Марта 1971-жылы турмушка чыккан.
Cenerentola trovò la scarpetta e sposò il principe.
Күлчопур бут кийимди таап алып, ханзаадага турмушка чыкты.

Сиз адам денесинин сөздүгүн үйрөндүңүз, эми ар кандай адистердин түрлөрүн, анын ичинде доктурга баруу учурунда колдонууга боло турган пайдалуу сөздөрдү жана фразаларды изилдейли:
Può prescrivermi un antidolorifico?
Мага ооруну басаңдатуучу дары жазып бере аласызбы?
Ho la febbre.
Менин ыстым бар.
Ho avuto una reazione allergica.
Менин аллергиялык реакциям болду.
Ho bisogno di un appuntamento.
Мага жолугушууга жазылуу керек.
la ricetta
рецепт
Ho portato la ricetta in farmacia.
la vaccinazione
эмдөө
La vaccinazione contro l’influenza è importante.
L’influenza dura di solito una settimana.
Сасык тумоо адатта бир жумага созулат.
avere nausea
күңүшүү
Dopo aver mangiato troppo, ho avuto nausea.
la varicella
желчечек
Mia sorella ha preso la varicella da bambina.
la malattia
оору
La mia amica ha avuto una malattia grave, ma ora si è ripresa.
il sintomo
белги
I sintomi dell'influenza includono febbre, tosse e mal di testa.
l’antidolorifico
ооруну басаңдатуучу дары
Io prendo l'antidolorifico perché ho mal di schiena.
l'insonnia
уйкусуздук
Da una settimana soffro di insonnia.
avere depressione
депрессияга кабылуу
Tu hai parlato della tua depressione con un professionista?
l'infarto
инфаркт
L’infarto è un’emergenza medica molto seria.
Quando ho il mal di gola, bevo molte tisane calde.
Тамагым ооруганда, көп ысык чөп чай ичем.
il mal di testa
баш оору
Luigi ha preso un antidolorifico perché aveva un forte mal di testa.
il cancro
рак
La prevenzione aiuta a ridurre il rischio di cancro.

Түз жана кыйыр орун басар ат атоочторду айкалыштыруу I. Түз объекттин орун басар ат атоочтору жана кыйыр объекттин орун басар ат атоочтору көп учурда сүйлөмдө чогуу колдонулат. Биз аны кош орун басар ат атоочтор деп да атай алабыз. Чогуу колдонулганда, кыйыр объекттин орун басар ат атоочтору биринчи келет, андан кийин түз объекттин орун басар ат атоочтору дароо келет. Кээ бир орун басар ат атоочтор формасын өзгөртөөрүнө этият болуңуз! Терс сүйлөмдөрдө орун басар ат атоочтор этиштин алдында келет. Императив менен кош орун басар ат атоочтор этиштен кийин келет жана ага тиркелет.
Me lo dai?
Мага бересиңби?
te lo porto
сага алып келем
Domani te lo porto a scuola.
glielo dico
Мен ага айтам
Non ti preoccupare, glielo dico io.
Ce lo spiega.
Ал муну бизге түшүндүрүп берет.
Ve lo mando.
Мен аны силерге жөнөтөм.
Più tardi ve lo mando per email.
Ce l’hanno mostrato.
Аны бизге көрсөтүштү.
Ci porti le chiavi?
Ачкычтарды алып келе аласызбы?
Sì, ve le porto.
Ооба, мен аларды силерге алып келем.
Diglielo!
Ага айтып кой!
No, non te lo do.
Жок, мен аны сага бербейм.
Portamelo!
Мага алып кел!
Portamelo subito!
Non me lo dare!
Мага бербе!
Non me lo dare se non sei sicuro.

Бул сабакта биз жолдор, жол кыймылы жана жол коопсуздугуна байланыштуу сөздөрдү изилдеп, сизди жолдо ар кандай кырдаалды чечүүгө даяр болгон чыныгы traffic champion кылып даярдайбыз!
la strada
көчө
Ieri, Luca ha guidato lungo la strada principale.
il semaforo
светофор
Ho dovuto fermarmi al semaforo rosso per cinque minuti.
il segnale stradale
жол белгиси
Il segnale stradale indica che dobbiamo svoltare a destra.
l'autostrada
автожол
L'autostrada collega le principali città del paese, facilitando i viaggi a lunga distanza.
i freni
тормоздор
Ho dovuto premere i freni all'improvviso per evitare l'incidente.
trafficato
тыгындуу
L’autostrada è sempre trafficata di mattina.
la rotonda
айланма жол
La rotonda è un incrocio circolare.
il limite di velocità
ылдамдык чеги
Su questa strada il limite di velocità è di 50 chilometri all'ora.
le corsie
тилкелер
Devi cambiare corsia per uscire dall'autostrada.
il vigile urbano
жол тескөөчү
Il vigile urbano ci ha fermati per un controllo dei documenti.
la multa
айып пул
Ho ricevuto una multa per aver parcheggiato in divieto di sosta.
il volante
руль
Tieni sempre le mani sul volante mentre guidi.
La strada principale era molto trafficata stamattina.
Бүгүн эртең менен башкы жолдо унаа абдан көп болду.
Fermati, il semaforo è rosso.
Токто, светофор кызыл күйүп турат.
Alla rotonda, prendi la seconda uscita verso il centro città.
Айланма жолдо, шаардын борборуна карай экинчи чыгуу менен кет.

кош келиңиздер, итальян идиомалары жана оозеки сөз айкаштары боюнча сабагыбызга! Бул көркөм сөз айкаштары сиздин сөз байлыгыңызды байытып, маданий өзгөчөлүктөрдү чагылдырат жана баарлашууңузду табигый жана кызыктуу кылат. Бул сөз айкаштарын үйрөнүү менен, сиз сүйлөө жөндөмүңүздү өркүндөтүп, күнүмдүк турмушта италиян тилиндеги сөздөрдү жакшыраак түшүнөсүз.
Oggi ho un diavolo per capello.
Бүгүн аябай ачуум келип турат.
essere al verde
чөнтөгү жука
Non posso andare al cinema stasera, sono al verde.
Hai capito fischi per fiaschi!
Сен баарын тескери түшүнүп алдың!
Hai capito fischi per fiaschi: non volevo dire quello.
avere le mani in pasta
бир нерсеге аралашып жүрүү
Mario ha sempre le mani in pasta negli affari della città.
mettere il dito nella piaga
жаранын оозун тырмап коюу
Non mettere il dito nella piaga parlando del suo esame fallito.
Mio fratello ha le mani bucate.
Ағам ысырапкор.
Mio fratello ha le mani bucate, spende tutto subito.
prendere due piccioni con una fava
бир ок менен эки коёнду атуу
Oggi ho fatto la spesa e ho anche incontrato un amico che non vedevo da tempo. Ho preso due piccioni con una fava!

Италия тоолору менен белгилүү, Альп тоолорунан Доломиттерге чейин. Эгерде сиз бул жакка лыжа тебүүгө келсеңиз, туура сөздөрдү билгиңиз келет!
la pista da sci
лыжа тебүүчү трасса
La pista da sci rossa è molto affollata oggi.
pista blu - rossa - nera
көк - кызыл - кара лыжа жолу
la seggiovia
асма отургуч
Prendiamo la seggiovia per salire in cima alla montagna.
Dove posso noleggiare uno snowboard?
Сноубордду кайдан ижарага алсам болот?
Quanto costa uno skipass per due giorni?
Эки күндүк лыжа тебүү абонементи канча турат?
la funivia
асма жол
Abbiamo aspettato mezz’ora perché la funivia era ferma a causa del vento forte.
i bastoncini
лыжа таякчалары
Non dimenticare i bastoncini prima di scendere in pista.
Mi serve un maestro di sci per una lezione.
Мага сабак үчүн лыжа инструктору керек.
la valanga
кар көчкү
Attenzione! C’è una valanga sulla montagna.
C’è pericolo di valanghe oggi?
Бүгүн көчкү түшүү коркунучу барбы?
gli scarponi da sci
лыжа өтүктөрү
Vorrei noleggiare un paio di scarponi da sci, numero 43.
il casco
туулга
È obbligatorio portare il casco per sciare in sicurezza.
la sciovia
сүйрөөчү асма жол
I bambini usano la sciovia per salire sulla pista facile.
cerare gli sci
лыжаны мочтоо
Devo cera gli sci prima della gara.
Devo cerare gli sci ogni anno?
Чаңгыны жыл сайын майлап туруш керекпи?
Бул кандай иштейт?

DuoCards менен үйрөнүү

DuoCards деген эмне?

DuoCards - бул карточкалардын жардамы менен сөз байлыгыңды өстүрүүгө жардам берген тил үйрөнүү колдонмосу. Сен үйрөнүүнү каалаган сөздөрүңдү сактап, аларды убакыттын өтүшү менен машыгып тура аласың.

Бул курс менен кантип окусам болот?

Ар бир бөлүмдөгү түшүндүрмөлөрдү жана сөздүктү карап чык. Карточка тандоочуну ачып, үйрөнө турган сөздөрүңдү тандап ал. Андан соң, сөздөрүңдү сактап калуу жана аларды машыктыруу үчүн акысыз аккаунт түзүп ал.

Сөздөрүмдү кантип машыксам болот?

Сен сөзү жана жашыруун котормосу бар карточканы көрөсүң. Эмнени билдирерин ойлонуп көр, анан жообуңду текшерүү үчүн басып кой. DuoCards сага кыйын болгон сөздөрдү кайталап турат.

Мага эсеп жазуусу керекпи жана окуу бекерби?

Сен бул баракты аккаунту жок эле карап чыга аласың. Акысыз эсеп жазуу менен сен сөздөрдү сактап, ийгиликтериңди көзөмөлдөй аласың. Акысыз тарифтин өзүнүн чектөөлөрү бар, ал эми Премиум кошумча мүмкүнчүлүктөрдү сунуштайт.