ԱՌ ԵՎ ՏՈՒՐ l Բանիմացիա ՄԱՍ 8

by nidderok
Հայոց աշխարհը միշտ եղել է առևտրային ուղիների խաչ Մերու դեռևս 2000 տարի առաջ
Հայաստանի տարածքով էր անցնում հանրահայտ մետաքսի ճանապարհը որով վաճառականները
բազմաթիվ ապրանքներ էին տեղափոխում Չինաստանից Ռոմ և լավագույններից մեկն այդ
գործում հայերն էին որոնց համար վաճառականությունն իսկական գիտություն էր
այն մշտապես դասավանդվում էր հայկական դպրոցներում: Չինաստանից արտահանելով
մետաքսյա իրեր և ճենապակի հայերը Չին Չինաստան էին ներմուծում որդան կարմիրը
գորգեր դեղորայք զարդեր գինի: Չինաստանը և արևելքի այլ երկրները եվրոպացիների և
քրիստոնյաների մեջ վտանգ էին տեսնում իրենց մշակույթի ու ինքնության համար և
հաճախ արգելում էին նրանց մուտքի երկիր: Բացառություն էր արված միայն հայերի համար
նրանց վարիացակամության և ազնվության շնորհիվ: Հայկական տարած կրողները ազատ
շատ տեղաշարժման իրավունք ունեին Չինաստանում իսկ տնտեսական օգուտն այնքան
մեծ էր որ հայերին ազատել էին հարկերից: Իրենց բացառիկ որակների շնորհիվ հայ
վաճառականները դարեր շարունակ ցանկալի հյուրեր էին աշխարհի բոլոր
ծայրերում: Դրա գագաթնակետը դարձավ 17-րդ դարում Նոր ջյուղայի հայ ընտանիքների
ստեղծած աշխարհի ամենահզոր առևտրային համակարգերից մեկը: Այն գործում էր
Հնդկաստանից ու Ֆիլիպիններից մինչև Եվրոպա և Մեքսիկա: Հայերը իրենց դիվանագիտական
հմտությունների և ազնվության շնորհիվ հրաշալի միջնորդ դարձան արևմուտքի և
արևելքի միջև: Անգլիացիները նույնիսկ խորհուրդ էին տալիս առանց հայերի
միջնորդության որևէ գործ չկնքել Հնդկաստանում և միայն հայերին էր
Ռուսաստանը թույլատրել իր տարածքով ապրանքներ տեղափոխել Եվրոպա:
Բայց ո<kրն էր նրանց հաջողության գրավականը: Հայ վաճառականները փոխշահավետ
հարաբերություններ էին հաստատում բոլորի հետ: Առ և տուր: Դա էր հայերի արդար
աշխատանքի բանաձևը: Տեղի իշխանները ապահովում էին հայկական քարների
անվտանգությունը դրա դիմաց ստանալով և գումար և նոր քարներ բերելու խոստում: Իսկ
հայերն իրենց խոստումները միշտ կատարում էին: Դա նրանց համար պատվի հարց էր:
Իհարկե նոր ճյուղայի վաճառականները ունեին նաև սեփական
գաղտնիքներ: Նամակների մեջ նրանք օգտագործում էին ծածկագրեր և կոդեր
կիրառում էին հայերենի բարդ բարբառներ իսկ մեկ նամակի ներսում հայերենը հաճախ
զուգակցվում էր պարսկերենի իտալերենի կամ հոլանդերենի հետ: Կոդավորվում էր ապրանքի
անվանումը գործարքի գումարը երթուղին քաղաքների անվանումները։ Օրինակ՝ 10
նռանջուղ Վեներա ուղարկել նշանակում էր ապրանքների 10 խմբաքանակ հասցնել Իտալիա։
Օգտագործվում էին նաև հայոց գրերի դեկորատիվ ոճերը և այդպիսի նամակը
նմանվում էր զարդանկարի որի բովանդակությունը քչերը կարող էին
հասկանալ: Նամակները տարածվում էին հայկական վանքերի և առևտրային տների ցանցի
միջոցով իսկ գործավարության կախ Գաղտնիքները փոխանցվում էին բացառապես
ընտանիքների ներսում: Օտար երկրում միմյանց հանդիպելիս հայ վաճառականները
օգտագործում էին նաև հատուկ ժեստեր և գաղտնաբառեր որոնցով պարզում էին դիմացինի
իսկությունը: Հենց գաղտնիությունն էր թույլ տալիս հայերին նվազեցնել
կորուստները և պաշտպանվել գողությունից բոլորից արագ աշխարհի մի ծայրից մյուսը