Základný kurz IIŠpanielske slová
by DuoCards
*Rodina*
V predchádzajúcom kurze ste sa dozvedeli, čo je to "el padre", "la madre" a "los hermanos". Teraz sa naučíme ďalšiu slovnú zásobu súvisiacu s rodinou.
"La familia" môže byť "grande" (veľký) alebo "pequeňa" (malý).
Napríklad
"Tengo una familia grande."
Nezabudnite, že v Španielsku majú ľudia dve priezviská "dos apellidos".
Napr. Pedro Díaz Santiago (Díaz je jeho otcovské priezvisko "apellido paternal" a Santiago je jeho materské priezvisko "apellido maternal").
Keď niekoho v španielskych kultúrach oslovujete priezviskom, spravidla používate jeho otcovské priezvisko.
Preto by sa "Pedro Díaz Santiago" volal "Señor Pedro Díaz", nie Señor Santiago.
Taktiež, ak si Pedro vezme Maríu Pizarro López (v španielskej kultúre si ženy po svadbe nemenia priezvisko), ich deti by sa mohli volať napríklad Laura Díaz Pizarro.
Ak uvidíte výraz ako "Esta es la familia Sánchez.", znamená to *Toto je rodina Sánchezovcov*.
el hijo
syn
Su hijo es muy inteligente.
los abuelos
starí rodičia
Mis abuelos vivien en el campo.
soltero
slobodný
Mi hermana está soltera.
los gemelos
dvojčatá
María y José son gemelos.
divorciarse
rozviesť sa
Mis tíos se divorcian.
la tía
teta
Mi tía se llama Lucía.
el tío
strýko
Mi tío cocina muy bien.
la abuela
stará mama
Tu abuela tiene pelo blanco.
casarse
oženiť sa / vydať sa
Se casan la semana que viene.
el abuelo
starý otec
Mi abuelo es calvo.
casado
ženatý
Estoy casado con María.
la boda
svadba
La boda será a las once en la iglesia del pueblo.
la hija
dcéra
La hija no es nada tímida.
la pareja
pár
Son una pareja desde este verano.
los primos
bratranci
Mis primos son franceses.
*Predložky - Las preposiciones - I.*
Predložky sa nemenia na rod alebo číslo ako mnohé iné španielske slová.
Existujú rôzne typy predložiek: jednoslovné ("de", "en") alebo viacslovné ("a pesar de", "alrededor de").
Teraz sa zameriame na jednoslovné predložky.
sin
bez
Sin tu madre es un poco triste.
sobre
o
Sobre el edificio hay una persona.

Un libro sobre la historia.
Kniha o histórii.
durante
počas
Durante la primavera hay muchas flores.
hasta
až do
Me quedo hasta la noche.
bajo
pod
Bajo la cama hay una pelota.
desde
od
Desde allí no se puede ir.
contra la pared
oproti stene
Va contra la pared.
Vamos a mi casa.
Poďme k môjmu domu.

en la caja
v krabici
En la caja tengo mis juguetes.
ir a pie
ísť pešo
Al colegio voy siempre a pie.

barco de papel
papierová loďka
Me regala un barco de papel.
*S*
Existujú zámená s predložkou "con" a predložkové zámená "mí, ti, sí". Tretie zámeno znamená *ja.*
Keď po zámene "con" nasleduje zámeno "mí" alebo "ti", ktoré hovorí *so mnou* alebo *s tebou*, mení sa na "conmigo" alebo "contigo".
Existuje aj "consigo". Zámeno "sí" sa však líši v tom, že aby bolo správne, musí byť predmet z tretej osoby. Všimnite si nižšie uvedený rozdiel:
"Juan habla consigo." (Juan hovorí sám so sebou.)
"Juan habla con él." (Juan hovorí s ním.)
conmigo
so mnou
Ven conmigo.
con tu familia
s tvojou rodinou
Quiero estar más con tu familia.
consigo
so sebou
Trae consigo a su hija.
divertirse (refl.)
zabávať sa
Ellos se divierten muchísimo con vosotros.
Contigo es todo más fácil.
S tebou je všetko jednoduchšie.
cada mes
každý mesiac
Viajan con ellos cada mes.
contigo
s tebou
Hoy voy contigo.
No habla conmigo.
Nehovorí so mnou.

traer
priniesť
Tengo que traer consigo muchas cosas.
*Mesiace - los meses*
"enero" - január
"febrero" - Február
"marzo" - Marec
"abril" - apríl
"mayo" - Máj
"junio" - jún
"julio" - júl
"agosto" - august
"septiembre" - September
"octubre" - Október
"noviembre" - november
"diciembre" - december
Ak chcete vyjadriť, kedy ste sa narodili, musíte použiť sloveso "nacer", takže napr. "Nací el 1 de enero."
V prípade, že chceme vyjadriť v januári, použijeme vždy predložku "en".
Napr: "En enero me voy a Italia."
enero
január
Enero es el primer mes del año.

en julio
v júli
En Julio vamos de vacaciones.
diciembre
december
En diciembre hay nieve.
agosto
august
Agosto es un mes muy caluroso.
mayo
máj
En mayo está todo verde.
junio
jún
Junio tiene 30 días.
nacer
narodiť sa
Nací en octubre.
*Me gustaría vs quiero*
Tieto výrazy používame, keď hovoríme o niečom, čo by sme chceli urobiť. "me gustaría" je však zdvorilejší.
"¿Te gustaría dar un paseo?"
"Me gustaría hacer una pregunta."
"Me gustaría hablar con John."
Me gustaría hablar con él.
Chcel by som s ním hovoriť.
una lemonada
jedna limonáda
Quiero beber una lemonada.
tomar un café
dať si kávu
¿Te gustaría tomar un café?
hacer una pregunta
položiť otázku
Quiero hacerte una pregunta.
¿Te gustaría hacer una pregunta?
Chcel by si položiť otázku?
¿Qué te gustaría hacer hoy?
Čo by si chcel dnes robiť?
cambiar
zmeniť
Tengo que cambiar de tren.
Me gustaría cambiar mi reserva.
Chcel by som zmeniť svoju rezerváciu.
*Para vs por*
"por" aj "para" znamenajú *pre* a môže byť náročné naučiť sa, kedy použiť ktoré z nich.
Používame "para" s infinitívom, ak chceme hovoriť o tom, prečo niečo robíme.
"Tenemos que ir para llegar a tiempo."
"Por" zvyčajne opisuje prostriedok alebo príčinu niečoho.
"Estudio español por mi trabajo."
*Por môže znamenať:* pre, kvôli, cez, prostredníctvom, cez, za, namiesto, na
*Para môže znamenať:* pre, aby, prostredníctvom, pre, podľa
para ti
pre teba
Este regalo es para ti.
mañana
zajtra
Hablamos mañana.

Necesito terminarlo para mañana.
Potrebujem to dokončiť do zajtra.
Compro este libro para mi hermana.
Kupujem túto knihu pre moju sestru.
Salgo para Barcelona mañana.
Zajtra odchádzam do Barcelony.
pasar por
prejsť cez
Pasa por el parque.
para mí
pre mňa
Para mí está bien.
el trabajo
práca
El trabajo intelectual requiere mucha concentración.
Estudio español por mi trabajo.
Študujem španielčinu kvôli mojej práci.
pasar
prejsť
pasar por la calle
Este autobús pasa por el centro.
Tento autobus prechádza cez centrum.
*Oblečenie I.*
Ak vám niečo pristane, môžete to vyjadriť slovesom: "Me queda bien," s použitím slovesa "quedar".
Ak je to naopak, použite "quedar mal", napr. "Estas botas me quedan mal."
Typy látok:
"lana" (vlna)
"algodón" (bavlna)
"seda" (hodváb)
"piel" (koža)
Napr. "Este jersey negro es de lana.", "Es una camiceta de algodón."
Druhy tlače:
"de cuadros" (štvorcov)
"de flores" (kvetinová)
"de rayas" (pruhované)
napr: "Es una falda roja de flores.", "El pantalón de rayas no me gusta."
el abrigo
kabát
Este abrigo es muy cómodo.
la camiseta
tričko
Ponte una camiseta.
la sudadera
mikina
Quiero una sudadera rosa.
las botas
čižmy
Las botas me protegen del frío.
el pantalón
džínsy
Necesita un pantalón nuevo.
los zapatos
topánky
Usa solo zapatos elegantes.
Un jersey
Ten sveter
En invierno me pongo un jersey de cuello redondo.
los calcetines
ponožky
Pierdo los calcetines a menudo.
el vestido
šaty
Está muy guapa en este vestido.
la falda
sukňa
Esta falda es demasiado corta.
la camisa
košeľa
En verano se pone camisas coloradas.
*V obchode*
Ak chceme, aby nám predavač pomohol, môžeme to vyjadriť jednoduchou vetou: "Me puede ayudar?" (Mohli by ste mi pomôcť?)
Typická situácia v obchode:
"Buenos días! ¿Tienen esta camiseta en otro color?" (Dobrý deň, máte toto tričko v inej farbe?)
"Si, aquí la tiene en negro." (Áno, tu je v čiernej farbe.)
"Gracias. ¿Dónde están los probadores?" (Ďakujem. Kde sú skúšobné miestnosti?)
"Están a la derecha." (Sú napravo.)
"Me queda bien, la quiero." (Sedí mi to, chcem to.)
"Vale, las cajas están por ahí." (Dobre, pokladničky sú tam.)
______
"No me queda bien. ¿Tiene usted una talla más grande?" (Nesedí mi. Máte väčšiu veľkosť?)
"Sí, aquí tiene." (Áno, tu máte.)
el espejo
zrkadlo
Puede mirarse en el espejo.

los probadores
skúšobné kabínky
Aqui están los probadores.
las rebajas
výpredaje
Esta semana hay rebajas en las tiendas.

el tejido
tkanina
Es un tejido de lujo.

la prenda
odev
Estas prendan tienen que lavarse.
probarse algo
vyskúšať si niečo
Quiere probar este abrigo.
el dependiente
predavač
El dependiente es muy majo.
pedir una talla más grande
požiadať o väčšiu veľkosť
Necesitas pedir una talla más grande.
el escaparate
výkladná skriňa
Me gusta la falda en este escaparate.
comprar ropa
kúpiť oblečenie
Nos encanta comprar ropa nueva.
*Lo, la, los, las*
Ak sa chcete vyhnúť opakovaniu toho istého slova, môžete použiť *lo*, *la*, *los* alebo *las* (v závislosti od rodu a čísla podstatného mena). V angličtine je to ako používať *it* a *them*.
V španielčine tieto slová stoja *pred slovesom!*
"Yo lo quiero."
"Me gusta esta camisa y la quiero."

lo amo
Milujem ho.
Este vestido, ¡lo quiero!
Tieto šaty, chcem ich!
No las quiero.
Nechcem ich.
presentar
predstaviť
No las quiero presentar.
Estos zapatos, ¿los necesitas?
Potrebujete tieto topánky?
mover
pohnúť
Lo mueve con facilidad.
¿Lo ves?
Vidíš to?
conocer
poznať
Quiero conocer a tu hermana mayor.
¿Las conoces?
Poznáš ich?
preferir
uprednostniť
Lo prefiero con patatas.
*Prítomný čas nepretržitý*
Ak chcete povedať, čo práve robíte, použite formu *estar* a sloveso zakončené na *-ndo*.
Pri slovesách na *-ar* použite koncovku *-ando*.
Pre slovesá na *-er* a *-ir* použite *-iendo*
"hablar" - "hablando"
"comer" - "comiendo"
"abrir" - "abriendo"
Ak je pred *-iendo* samohláska, koncovka slovesa sa mení na *-yendo*.
"¿Qué estás leyendo?"
Yo estoy estudiando.
Študujem.
Ellos están hablando.
Oni sa rozprávajú.
Ellos están hablando con el profesor.
escuchar música
počúvať hudbu
¿Que música escuchas?
estamos comiendo
jeme
Estamos comiendo juntos todos los días.
¿Estás escuchando música?
Počúvaš hudbu?
¿Qué estás comiendo?
Čo ješ?

están leyendo
čítajú
Están leyendo un libro sobre la guerra.
la ventana
okno
¿Puedes abrir la ventana?
Estamos abriendo la ventana.
Otvárame okno.
ahora mismo
práve teraz
¿Estás estudiando ahora mismo?
el programa
program
El programa es muy largo.

¿Vais a ver este programa?
Idete pozerať tento program?
*Typy osobnosti*
Ako sme si povedali v predchádzajúcom kurze, španielčina má viac slovies *byť* ("ser", "estar", "haber" - "hay").
Keď chceme opísať osobu s vlastnosťou, ktorá je trvalá, vždy použijeme sloveso "ser".
Napr:
"Mi abuela es simpática."
"Nuestros padres son majos."
Ak však chceme vyjadriť vlastnosť, ktorá trvá len chvíľu a môže sa meniť, použijeme sloveso "estar".
Napr:
"Mi tío está enamorado."
"Su abuelo está nervioso."
tímido
hanblivý
Es un poco tímído.
generoso
štedrý
Tus padres son siempre muy generosos con nosotros.
simpático
milý
Me encanta la gente simpática.
nervioso
nervózny
Antes del éxamen está nervioso.
inteligente
inteligentný
Es un chico muy inteligente.
serio
vážny
Es una mujer seria.
vago
lenivý
No me gustan las personas vagas.
honesto
čestný
Es una persona vaga y honesta.
enfadado
nahnevaný
Está enfadado conmigo.
majo
milý
Es una pareja muy maja.
trabajadora
pracovitá
Es una persona trabajadora.
tonto
hlúpy
El niño es bastante tonto.
*Zvieratá - los animales*
V predchádzajúcich kurzoch ste sa naučili, ako sa hovorí pes "el perro" a mačka "el gato".
Poďme sa naučiť ďalšie zvieratá.
Ak chcete vyjadriť zvieracie mláďa, musíte povedať:
Perro: "el cachorro"
Gato: "el gatito"
la jirafa
žirafa
La jirafa es un animal muy alto.
el oso
medveď
El oso vive en el bosque.
el tiburón
žralok
El tiburón es muy peligroso.
El elefante
Slon
El elefante africano es mayor que el asiático.
la tortuga
korytnačka
Mi amiga tiene una tortuga.
el toro
býk
El toro es un animal muy fuerte.
el león
lev
El león vive en África.
la mascota
domáce zviera
Tenemos muchas mascotas en casa.
la paloma
holubica
Las palomas viven en la ciudad.
el cerdo
prasa
El cerdo es un animal muy simpático.

La gallina
Sliepka
La gallina produce huevos.
Montar a caballo
Jazda na koni
Quiero montar a caballo.
la mariposa
motýľ
Las mariposas tienen diferentes colores.
Veo una mariposa roja.
Vidím červeného motýľa.
la vaca
krava
Las vacas producen leche.
el ratón
myš
Mi madre tiene miedo de los ratones.
el zoo
zoo
En el zoo hay muchos animales exóticos.
*Typy rôznych obchodov*
V predchádzajúcom kurze ste sa naučili niekoľko budov typických pre mesto, teraz sa naučíme niekoľko základných typov obchodov.
la carnicería
mäsiarstvo
En la carnicería compras carne fresca.
La joyería
Klenotníctvo
Han robado algo de la joyería.
la peluquería
kaderníctvo
En las peluquerías se ofrecen también otros servicios de belleza.

la frutería
ovocie a zelenina
Tengo que comprar unas naranjas en la frutería.
la tienda de ropa
obchod s oblečením
Hay muchas tienda de ropa.
la pastelería
cukráreň
En esta pastelería tienen unas tartas de chocolate.
la pescadería
rybáreň
En la mayoría de las pescaderías compras todos tipos de mariscos.

La heladería
Zmrzlináreň
Esta heladaría hace unos helados muy ricos.
la panadería
pekáreň
El mejor pan fresco lo venden en esta panadería.
la agencia de viajes
cestovná kancelária
Antes tenemos que visitar la agencia de viajes.
el estanco
trafika
En los estancos venden los periódicos.

la charcutería
lahôdky
Quiero comprar algo en la charcutería.

la juguetería
hračkárstvo
Los hijos quieren un regalo de la juguetería.
*Ir + a + infinitivo*
Toto je jednoduchý španielsky vzorec na vyjadrenie blízkej budúcnosti, ako je *going to* v angličtine.
Najskôr použite prítomný jednoduchý tvar slovesa "ir", medzi "ir" a infinitív slovesa vložte slovo "a".
Napr: "Voy a ver una película en el cine."
Voy a comer en un restaurante chino.
Idem jesť do čínskej reštaurácie.
discutir
hádať sa
Siempre discuten.
No van a discutir.
Nebudú sa hádať.

salir con los amigos
ísť von s priateľmi
Voy a salir con mis amigos.
sacar el perro
vyvenčiť psa
Vamos a sacar el perro esta tarde.
elegir
vybrať
Van a elegir un piso nuevo.
contactar
kontaktovať
Vamos a contactar su colega.
el artículos
článok
El artículo no va a decir nada bueno.
Van a leer unos artículos.
Budú čítať nejaké články.
construir
stavať
Quiero construir una casa en el campo.
la semana que viene
budúci týždeň
Voy a verte la semana que viene.
*Profesie*
Použite tieto dve frázy na otázku, akú *prácu* vykonávate:
"¿A qué te dedicas?"
"¿De qué trabajas?"
Môžete odpovedať: "Yo soy cantente." (Som spevák) alebo "Trabajo como cantante." (Pracujem ako spevák.)
Nezabudnite, že ak sa slovo končí na -o, v *ženskom rode* sa končí na *-a*.
Napr:
"el ingeniero /la ingeniera"
"el peluquero/la peluquera"
Existujú výnimky:
"el médico" (rovnaké pre mužov a ženy)
"el/la policía"
"el/la detective"
"el/la taxista"
"el/la dentista"
el abogado
advokát
Ella es una abogada.
el deportista
športovec
Ronaldo es un deportista muy famoso.
el soldado
vojak
La vida de un soldado puede ser dura.
el cocinero
kuchár
Ella trabaja como cocinera.
el bombero
hasič
Ser bombero es muy peligroso.
el director
riaditeľ
El director es el más imporante.
el vendedor
predajca
La vendedora nos vende sus productos.
el profesor
učiteľ
Es nuestro profesor de español.
el artista
umelec
El artista hace unos cuadros interesantes.
el fontanero
inštalatér
Hoy tiene que venir el fontanero.

Su padre trabaja como albañil.
Jeho otec pracuje ako murár.
*Čísla - II*
"20 - veinte"
"21 - veintiuno"
"22 - veintidos"
"23 - veintitres"
"24 - veinticuatro"
"25 - veinticinco"
"26 - veintiseis"
"27 - veintisiente"
"28 - veintiocho"
"29 - veintinueve"
"30 - treinta"
"40 - cuarenta"
"50 - cincuenta"
"60 - sesenta"
"70 - setenta"
"80 - ochenta"
"90 - noventa"
"100 - cien (ciento)"
"200 - doscientos"
"500 - quinientos"
____
"1000 - (un) mil"
"3000 - tres mil"
"3555 - tres mil quinientos cincuenta y cinco"
cien
sto
Son cien euros.
trescientos
tristo
Hay trescientos alumnos.
quinientas casas
päťsto domov
En esta ciudad hay quinientas casas.
veintidós
dvadsaťdva
Tiene veintidós coches.
cincuenta y cuatro personas
päťdesiatštyri ľudí
Veo a cincuenta y cuatro personas.
veintisiete
dvadsaťsedem
Hay veintisiete personas.
dos mil
dvetisíc
Dame dos mil coronas.
treinta y seis
tridsaťšesť
Su padre tiene treinta y seis medallas.
sesenta y seis viajes
šesťdesiatšesť ciest
Hace sesenta y seis viajes cada verano.

Mi abuela tiene noventa años.
Moja babka má deväťdesiat rokov.
ochenta y uno
osemdesiatjeden
Hay ochenta y un edificios.
cincuenta y ocho palabras
päťdesiatosem slov
En este artículo hay cincuenta y ocho palabras.
seiscientos setenta
šesťsto sedemdesiat
Son seiscientos setenta dólares.
*Jedlo a nápoje II.*
V predchádzajúcom kurze sme sa zmienili o tom, ako sa hovorí raňajky "el desayuno". Poďme sa naučiť ďalšiu slovnú zásobu.
"el almuerzo" (obed)
"la merienda" (popoludňajšie občerstvenie)
"la cena" (večera)
Ak ste v obchode alebo reštaurácii a chcete sa spýtať Koľko to stojí, môžete povedať "¿Cuánto cuesta?"
napr: "¿Cuánto cuestan estas cebollas?"
Zaujímavý fakt:
Hoci v iných krajinách je prepitné regulované a povinné, v Španielsku je to inak a môžete sa rozhodnúť nenechať žiadne peniaze navyše. Hoci to nie je formálne pravidlo, reštaurácie však očakávajú 10 % prepitné z každého konečného účtu, čo je výrazne menej ako na iných miestach. Používame slovo "la propina".
la cebolla
cibuľa
La cebolla se usa con la carne.
el ajo
cesnak
No me gusta el ojo.
el pan
chlieb
Me gusta el pan fresco.
el jamón
šunka
El jamón es muy salado.
el huevo
vajce
Los peces nacen de huevos.
una copa de
pohár
Quiero una copa de vino tinto.
el queso
syr
Compro el queso manchego para la cena.
el tomate
paradajka
El gazpacho se hace con tomates y pepinos.
la pasta
cestoviny
En italia se come mucha pasta.
la fresa
jahoda
La mermelada de fresas es mi favorita.
un vaso de
pohár
Un vaso de agua, por favor.
el plátano
banán
El plátano tiene color amarillo.
*Sloveso+predložka*
Už ste sa naučili, že existujú slovesá s predložkou "a", avšak niektoré slovesá by sa mohli používať s rôznymi predložkami, ako napríklad "de", "con".
Pozrite si zmenu predložky s mužským členom (neplatí pre ženský rod).
"Voy del (de + el = del) colegio."
"Voy al (a + el = al) colegio."
Nezabudnite!
*Chcem študovať.* ale v španielčine môžete jednoducho povedať "Yo quiero estudiar."
contar con
spoliehať sa na
Cuento contigo.
soñar con
snívať o
Sueño contigo cada noche.
confiar en
spoliehať sa na
Confío en mi familia.
enamorarse de
zamilovať sa do
Me enamoro de él facilmente.
pensar en
premýšľať o tom
Piensan en sus hijos cada día.

casarse con
oženiť sa s / vydať sa za
Se casa con José esta semana.
acabar de
práve dokončiť
Acabo de comer.
alegrarse de
tešiť sa z
Nos alegramos de cada detalle.
reírse de
smiať sa z
Se ríen de mí.
romper con
rozísť sa s niekým
No quiero que él rompe con Manuela.
preocuparse por
starať sa o
Te preocupas mucho por tu pareja.