Kurs podstawowyhiszpańskie słowa
by DuoCards
*Witamy na kursie podstaw hiszpańskiego!*
Ten kurs da Ci podstawy, dzięki którym *poczujesz się pewniej w języku hiszpańskim.*
Powtórzymy czas teraźniejszy z trudnymi czasownikami, poćwiczymy porównywanie przymiotników i omówimy praktyczne tematy, takie jak pogoda, liczby, narodowości i inne.
Ale najpierw zacznijmy od *krótkiego podsumowania* podstawowych zwrotów i słówek hiszpańskich, które zawsze się przydają.
Hola, ¿cómo te llamas?
Cześć, jak się nazywasz?
¡Buenos días!
Dzień dobry!
¡Buenos días! ¿Cómo te sientes hoy?

Me llamo…
Nazywam się...
Me llamo Juan. ¿Y tú?
¿Cómo estás?
Jak się masz?
Hola, Juan. ¿Cómo estás?

Bien, gracias. Y tu?
Dobrze, dziękuję. A ty?

muy bien
bardzo dobrze
Estoy muy bien, gracias.
No entiendo.
Nie rozumiem.
¿Puedes repetir eso? No entiendo.

Yo soy Antonio.
Jestem Antonio.
¿Hablas inglés?
Czy mówisz po angielsku?
Hola, ¿hablas inglés o español?

¡Buenas tardes!
Dobry wieczór!
*Wyrażenia pogodowe I.*
Porozmawiajmy o pogodzie! W języku hiszpańskim do opisania pogody używamy czasownika „ "hacer" ” (dosłowne znaczenie: robić lub tworzyć)."Hace frío."
"Hace calor."
Hace calor.
Jest gorąco.
Hace sol.
Jest słonecznie.
¿Qué tiempo hace?
Jaka jest pogoda?
Hace viento.
Jest wietrznie.
el viento
wiatr
El viento sopla fuerte hoy.
el tiempo
czas / pogoda
¿Qué tiempo hace?
Hace buen tiempo.
Jest ładna pogoda.
la temperatura
temperatura
La temperatura se mide con el termómetro.
Hace fresco.
Jest chłodno.
Hace fresco en la casa.
la brisa
bryza
Me encanta la brisa.
*Użycie słowa HAY w języku hiszpańskim*
*Hay* oznacza *„jest”* lub *„są”.* Nie zmienia się, niezależnie od tego, czy rzeczownik występuje w liczbie pojedynczej, czy mnogiej:
"Hay un perro." — Jest pies. "Hay tres perros." — Są trzy psy.
Można go używać do pytania o istnienie lub zaprzeczenia istnienia: "¿Hay un baño?" — Czy jest łazienka?"No hay leche." — Nie ma mleka.
Krótko mówiąc, słowo „ "hay" ” jest zawsze takie samo i służy wyłącznie do stwierdzenia, że coś istnieje lub jest obecne."Hay un libro en la mesa."
"Hay dos perros en el jardín."

Hay un libro en la mesa.
Na stole leży książka.
Hay un perro en el jardín.
W ogrodzie jest pies.

¿Hay un baño?
Czy jest toaleta?
la /el estudiante
uczeń / uczennica
Hay muchos estudiantes en la clase.
la biblioteca
biblioteka
Me gusta estudiar en la biblioteca.
Hay tres estudiantes en la biblioteca.
W bibliotece są trzej uczniowie.
¿Hay alguien más en la biblioteca además de los tres estudiantes?
No hay problema.
Nie ma problemu.
un parque
park
Vamos a jugar en un parque.

Hay un parque grande en mi ciudad.
W moim mieście jest duży park.

Hoy no hay clases.
Dziś nie ma lekcji.
interesante
interesujący
No hay nada interesante.
*Zaimki pytające - pronombres interrogativos*
Najczęściej używane są następujące:
"qué" (co)""
"cómo" (jak)
"cuál" (który),
"quién" (kto)
"dónde" (gdzie)
"de dónde" (skąd)
"cuándo"" (when)
"cuánto/a" (how much)
"cuántos/as" (how many)
"por qué" (dlaczego)
Pamiętaj, że w pytaniu zaimek znajduje się na początku i ma akcent.
¿Cómo te llamas?
Jak się nazywasz?
comenzar
zacząć
¿Cuándo comienza?
¿Cuánto cuesta este coche?
Ile kosztuje ten samochód?
el actor
aktor
El actor es de Brasil.
¿Cuál es su actor favorito?
Kto jest twoim ulubionym aktorem?
la cosa
ta rzecz
¿Cuántas cosas están allí?
¿Qué es eso?
Co to jest?
el esposo
mąż
¿De dónde es tu esposo?

¿Dónde está tu padre?
Gdzie jest twój ojciec?
el cantante
śpiewak
¿Quién es este cantante?
¿Por qué no habla?
Dlaczego on nie mówi?
*Kraj / narodowość / język - país/ nacionalidad/idioma*
np:
"Brasil / brasileño(a) / portugués"
"Canadá / canadiense / inglés" o "francés"
"Estados Unidos / estadounidense / inglés"
"Israel / israelí / hebreo"
"Italia / italiano(a) / italiano"
"¿De dónde eres?" - "Yo soy de Chile."
"¿Qué lenguas hablas?" - "Yo hablo italiano, inglés y chino."
W niektórych przypadkach narodowość i język to te same słowa.
np.: "el italiano" (język włoski) x "italiano" (przymiotnik)
"Me gusta gusta el italiano."
"Este chico italiano es muy simpático."
polaco/polaca
Polak/Polka
Ella es polaca.
portugués/portuguesa
portugalski/portugalska
El fútbol portugués es muy famoso.
árabe
arabski
La letra árabe es muy difícil.

Hablo muchos idiomas como chino o francés.
Mówię wieloma językami, takimi jak chiński i francuski.
ucraniano/ucraniana
ukraiński/ukraińska
Usted es un hombre ucraniano.
alemán / alemana
Niemiec / Niemka
Vuestra familia es alemana.
el país
kraj
No conozco este país.

Nosotros somos de México, somos mexicanos.
Jesteśmy z Meksyku, jesteśmy Meksykanami.
Somos mexicanos.
traducir
przetłumaczyć
Traduzco el chino.
griego/griega
Greczyn/Greczynka
Me gusta la historia griega.
extranjero/extranjera
cudzoziemiec/cudzoziemka
Es una familia extranjera.
vietnamita
wietnamski
La cocina vietnamita es muy buena.
Su padre es de Italia.
Jego ojciec jest z Włoch.
El padre de María es italiano.
el japonés
japoński
No hablamos nada de japonés.
La cocina china contiene mucha carne.
Kuchnia chińska zawiera dużo mięsa.
Me encanta la cocina china porque contiene mucha carne.
*Lubić - gustar/encantar*
Gustar służy do wyrażenia, że coś *nam się podoba*. Używa się go tylko w trzeciej osobie.
Na przykład "A mí me gusta español."
- Czasownik gustar lub encantar musi być połączony z zaimkiem: "me gusta" ("te gusta",...)
- Używamy wyrażenia przyimkowego "a mí" ("a tí",...), aby położyć większy nacisk na osobę, która lubi daną rzecz.
*Tworzenie zdania:*
A mí (tí, él/ella/usted, nosotros/as, vosotros/as, ellos/as) + (me, te, le, nos, os, les) + gusta/gustan + rzeczownik lub bezokolicznik czasownika.
"A mí me gusta español."
"A tí te gusta español."
"A él/ella/usted le gusta español."
"A nosotros nos gusta español."
"A vosotros os gusta español."
"A ellos/ellas/ustedes les gusta español."
To, czy użyć gusta czy gustan zależy od słów, które następują po (las cosas que te gusta).
"gusta" ("encanta") + rzeczownik lub czasownik w liczbie pojedynczej
"A mí me gusta el coche."
"gustan" ("encantan") + rzeczownik w liczbie mnogiej
"A él le gustan los coches."
cantar
śpiewać
A mí me gusta cantar.
¿A tí te gusta cantar?
Czy lubisz śpiewać?
cocinar
gotować
¿A tí te gusta cocinar?
la música
muzyka
Estudiar con música de fondo me ayuda a concentrarme.
No me gusta la música en este concierto.
Nie podoba mi się muzyka na tym koncercie.
No me gusta la música en este concierto. Prefiero otros géneros.
viajar
podróżować
Me gusta viajar.
Nos gusta viajar.
Lubimy podróżować.
la ciudad
miasto
Roma es una ciudad.
Me gusta esta ciudad.
Podoba mi się to miasto.
bailar
tańczyć
¿A vosotros os gusta bailar?
No me gusta cocinar.
Nie lubię gotować.
A mí me encantan esas canciones.
Uwielbiam te piosenki.
la fiesta
impreza
¿Te gusta la fiesta?
*Czas teraźniejszy - czasowniki nieregularne I.*
Na początek przyjrzyjmy się trzem najważniejszym czasownikom nieregularnym w czasie teraźniejszym.
*To be - SER*
"yo soy"
"tú eres"
"él/ella/usted es"
"nosotros/nosotras somos"
"vosotros/vosotras sois"
"ellos/ellas/ustedes son"
*Być - ESTAR*
"yo estoy"
"tú estás"
"él/ella/usted está"
"nosotros/nosotras estamos"
"vosotros/vosotras estáis"
"ellos/ellas/ustedes están"
*To go - IR*
"yo voy"
"tú vas"
"él/ella/usted va"
"nosotros/nosotras vamos"
"vosotros/vosotras vais"
"ellos/ellas/ustedes van"
Nosotros vamos a la playa.
Idziemy na plażę.
Soy una chica japonesa.
Jestem japońską dziewczyną.
¿Eres una chica japonesa?
los padres
rodzice
Mis padres son muy agradables.

Ustedes son profesores.
Jesteście nauczycielami.
Ustedes son unos profesores muy amables.
la universidad
uniwersytet
No hay universidades en esta ciudad.
¿Cuándo te vas a la universidad?
Kiedy idziesz na uniwersytet?
cansado
zmęczony
¿Estás cansado?
Estoy enfadado con mi madre.
Jestem zły na moją mamę.
Nosotras estamos felices.
My jesteśmy szczęśliwe.
Mis padres van de vacaciones a Francia.
Moi rodzice jadą na wakacje do Francji.
*Czas teraźniejszy - czasowniki nieregularne II.*
W języku hiszpańskim czasowniki nieregularne są pogrupowane według liter, które modyfikują.
Zmieniamy:
*e* na *ie* (np. "querer" → "yo quiero", "cerrar" → "yo cierro")
*o* na *ue* (np. "poder" → "yo puedo", "volver" → "yo vuelvo")
w pierwszej, drugiej i trzeciej osobie liczby pojedynczej oraz w trzeciej osobie liczby mnogiej.
np. "querer"
"yo quiero"
"tú quieres"
"él/ella/usted quiere"
"nosotros/nosotras queremos"
"vosotros/vosotras queréis"
"ellos/ellas/ustedes quieren"
np. "poder"
"yo puedo"
"tú puedes"
"él/ella/usted puede"
"nosotros/nosotras podemos"
"vosotros/vosotras podéis"
"ellos/ellas/ustedes pueden"

tú puedes (poder)
ty możesz
¿Puedes venir a mi casa?
¿Qué puedes cocinar?
Co możesz ugotować?
yo duermo (dormir)
ja śpię (spać)
Duermo 8 horas al día.
Nosotros dormimos en la casa de nuestro amigo.
Śpimy w domu naszego przyjaciela.
entender
zrozumieć
Entiende todo.
No entiendo nada.
Nic nie rozumiem.
tú recuerdas (recordar)
ty pamiętasz
Sí, sólo tú recuerdas.
¿Recuerdas cómo se juega esto?
Czy pamiętasz, jak się w to gra?
mañana
jutro
Nos vemos mañana.
Vosotros volvéis mañana.
Wracacie jutro.
la puerta
drzwi
Es una puerta azul.
Él cierra la puerta.
On zamyka drzwi.
Te quiero.
Kocham cię.
*Czas teraźniejszy - czasowniki nieregularne - III.*
*e* to *i* (np. "pedir" → "yo pido", "seguir" → "yo sigo")
*u* do *ue* (np. "jugar" → "yo juego",)
w pierwszej, drugiej i trzeciej osobie liczby pojedynczej oraz w trzeciej osobie liczby mnogiej.
*c* zmienia się na *zc* w pierwszej osobie:
np. "conocer" → "yo conozco", "conducir" → "yo conduzco"
*conocer*
"yo conozco"
"tu conoces"
"él/ella/usted conoce"
"nosotros/nosotras conocemos"
"vosotros/vosotras conocéis"
"ellos/ellas/ustedes conocen"
pedir
prosić
Le pedí permiso a mi jefe para salir temprano.
él juega
on gra
Él juega fútbol.
usted mueve (mover)
pan/pani się porusza
Usted mueve las cosas.
nosotros vestimos (vestir)
my się ubieramy
Nosotros vestimos a los hijos.

ella vuela (volar)
ona lata
Ella vuela a Italia.
No conozco a nadie.
Nie znam nikogo.
nosotros repetimos (repetir)
my powtarzamy
Repetimos las clases.
ellos piensan (pensar)
oni myślą
Ellos piensan mucho.
Veo que conduces muy bien.
Widzę, że bardzo dobrze prowadzisz.
conduzco (yo)
*Czas teraźniejszy - czasowniki nieregularne - IV.*
Czasowniki z *g* w pierwszej osobie:
np. "poner" → "yo pongo", "tener" → "yo tengo", "decir" → "yo digo"
"yo pongo"
"tu pones"
"él/ella/usted pone"
"nosotros/nosotras ponemos"
"vosotros/vosotras ponéis"
"ellos/ellas/ustedes ponen"
Inne czasowniki z odmianą w pierwszej osobie:
np. "saber" → "yo sé", "ver" → "yo veo"
tú tienes
masz
Él tiene un gato negro.
yo hago (hacer)
ja robię
Yo hago la tarea.
el deporte
sport
Practicar deporte cada día es bueno.
Haces mucho deporte.
Uprawiasz dużo sportu.
yo digo
mówię
Yo no digo la verdad.
nosotros salimos (salir)
Wychodzę (wychodzić)
Nosotros salimos temprano.
yo vengo (venir)
przychodzę
Yo vengo a las 10 de la noche.
tú ves
ty widzisz
¿Lo ves?
Ella ve mal.
Ona źle widzi.
él sabe
on wie
Él sabe todo.
No sabe nada.
On nic nie wie.
*Inne przymiotniki - otros adjetivos*
Większość przymiotników zakończonych na spółgłoskę ma taką samą formę dla rodzaju męskiego i żeńskiego, ale zmienia formę dla liczby pojedynczej lub mnogiej. W liczbie mnogiej dodajemy -es.
np:
"la bailarina popular" / "el bailarín popular"
"las bailarinas populares" / "los bailarines populares"
triste
smutny
Es una persona triste
Los estudiantes están tristes.
Uczniowie są smutni.
gordo
gruby
Somos un poco gordas.
delgado
szczupły
Es una chica alta y muy delgada.
corto
krótki
Esa película es corta.
largo
długi
Tiene pelo largo.
difícil
trudny
El test es muy difícil.
la lección
lekcja
Es una lección difícil.
el nivel difícil
trudny poziom
Me gustan los juegos de nivel difícil.
fácil
łatwy
Es un problema fácil de resolver.
el exámen fácil
łatwy egzamin
Tenemos un exámen muy fácil.
divertido
zabawa
El concierto es divertido.
enfadado
zły
Estoy enfadada con mi hijo.
*Porównanie przymiotników - comparación de adjetivos*
Porównanie przymiotników - porównanie dwóch lub więcej rzeczy.
Istnieją dwie opcje porównywania dwóch lub więcej rzeczy:
"más" + przymiotnik + "que"
"menos" + przymiotnik + "que"
lub
"tan" + przymiotnik + "como"
"La biología es más interesante que las matemáticas."
"Marina es menos rápida que Julia."
"Ella es tan guapa como su madre."
Przymiotniki superlatywne - najwyższy poziom jakości
Formowanie: rodzajnik określony + "más" / "menos" + przymiotnik
"Marta es la más guapa."

menos guapo que
mniej przystojny niż
Tu perro es menos guapo que el mío.
fuerte
Silny
Eres fuerte.
Mi padre es el más fuerte.
Mój tata jest najsilniejszy.
Carlos es más fuerte que Juan.
Carlos jest silniejszy od Juana.
Soy más joven que tú.
Jestem młodszy od ciebie.
alta
wysoka
El chico es alto.
Mi hermano es tan alto como tú.
Mój brat jest tak wysoki jak ty.
favorito
ulubiony
La chica más favorita de la clase es Ana.
la película
film
Es una película extranjera.

Mi película favorita es Harry Potter.
Mój ulubiony film to Harry Potter.
*Wyrażenia: Tener que / Hay que*
Tener que + bezokolicznik - obowiązek lub konieczność. Wyrażenie to można przetłumaczyć jako ktoś musi coś zrobić.
"Tengo que ir a la escuela."
"Tenemos que comer más."
"Tienes que salir más con tus amigos."
Hay que + bezokolicznik - gdy chcemy wyrazić, że konieczne jest zrobienie czegoś.
"Hay que estudiar toda la vida."
"Hay que hacer más deporte."
"Hay que beber menos alcol."
Ella tiene que comprar una camiseta.
Ona musi kupić koszulkę.
aprender
uczyć się
Aprendo español.
Hay que aprender cosas nuevas.
Trzeba się uczyć nowych rzeczy.
la verdad
prawda
Quiero enseñarte la verdad.
Hay que decir la verdad.
Trzeba powiedzieć prawdę.
escuchar
słuchać
Hay que escuchar la radio.
vender
sprzedać
Vende sus coches.

Tiene que vender su casa.
Musi sprzedać swój dom.
comprar
kupić
Yo tengo que comprar algo.
Tenemos que comprar unas manzanas.
Musimy kupić kilka jabłek.
*Wyrażenia pogodowe II.*
Istnieją również wyrażenia pogodowe, które używają czasownika hay:
"Hay humedad."
Możemy użyć estar + przymiotnik:
"Está nublado."
Lub możemy użyć tylko jednego czasownika:
"Llueve." (llover)
el sol
słońce
Hay sol.
la luna
księżyc
la Luna tarda 28 días en dar la vuelta a la Tierra.
Hay luna llena.
Jest pełnia księżyca.
las nubes
chmury
Hay nubes.
Está nublado.
Jest pochmurno.
la humedad
wilgotność
Hay mucha humedad en este país.
Hay tormenta.
Jest burza.
la lluvia
deszcz
Hoy llueve mucho.
el paraguas
parasol
Tengo un paraguas de color rojo.
el arcoirís
tęcza
Veo el arcoirís.
nevar
śnieżyć
Este año nieva mucho.

Hoy llueve y nieva.
Dziś pada deszcz i śnieg.
tronar
grzmieć
Truena fuerte.
*Liczby I.*
0 - "cero"
1 - "uno" "
2 - "dos"
3 - "tres"
4 - "cuatro"
5 - "cinco"
6 - "seis"
7 - "siete"
8 - "ocho"
9 - "nueve"
10 - "diez"
_____________
11 - "once"
12 - "doce"
13 - "trece"
14 - "catorce"
15 - "quince"
16 - "dieciséis"
17 - "diecisiete"
18 - "dieciocho"
19 - "dienueve"
20 - "veinte"
If you want to express that *tomorrow is your birthday*, remember that in Spanish the noun "cumpleaños" jest takie samo w liczbie *pojedynczej* i *mnogiej*.
el número
numer
Mi número favorito es el siete.
cero más uno es uno
zero plus jeden to jeden
cinco más cinco es diez
pięć plus pięć to dziesięć
Tiene quince gatos en su casa.
Ma piętnaście kotów w domu.

Mi hermana tiene tres años.
Moja siostra ma trzy lata.
seis menos dos es cuatro
sześć minus dwa to cztery
la fecha
data
Poner la fecha a un documento.
el cumpleaños
urodziny
¡Feliz cumpleaños!

Mi cumpleaños es mañana.
Moje urodziny są jutro.
siete más siete es catorce
siedem plus siedem to czternaście
¿Cuándo es tu cumpleaños?
Kiedy są twoje urodziny?
Mis hermanos no tienen dieciocho años.
Moi bracia nie mają osiemnastu lat.
*Dni tygodnia - Los días de la semana*
"Lunes"
"Martes"
"Miércoles"
"Jueves"
"Viernes"
"Sábado""
"Domingo"
In case you want to say on Monday, remember that in Spanish you use "el lunes".
*The seasons of the year - las estaciones del año*
"la primavera"
"el verano"
"el otoño"
"el invierno"
la semana
tydzień
El lunes tengo mucho trabajo.
W poniedziałek mam dużo pracy.
el fin de semana
weekend
Nos vemos los fines de semana.
el mes
miesiąc
Este mes no quiero bailar.
Los fines de semana vamos a la playa.
W weekendy jeździmy na plażę.
El jueves cocina con su hermana.
W czwartek gotuje z siostrą.
Los sábados juega al tenis.
W soboty on gra w tenisa.
La clase empieza el lunes.
Zajęcia zaczynają się w poniedziałek.
cada
każdy
Cada lunes voy al teatro.
el año
rok
El año es muy largo.
las estaciones del año
pory roku
Hay cuatro estaciones del año.
el invierno
zima
Mi estación favorita es el invierno.
nadar
pływać
Nadar es divertido.

En verano nos gusta nadar.
Latem lubimy pływać.
*Czasowniki z przyimkiem A*
*Ver + a*
W poprzednim kursie wspomnieliśmy o niektórych przyimkach.
Oprócz wyrażania miejsca (w znaczeniu do), przyimek "a" jest również używany przed imieniem lub rzeczownikiem, który reprezentuje osobę lub zwierzę.
Przyimek w tych przypadkach zazwyczaj nie jest tłumaczony.
Pamiętaj, że jeśli nie jest to osoba lub zwierzę domowe, nie używamy "a" "Veo un libro."
Są też inne czasowniki, np:
*Aprender + a*
*Empezar + a*
Vemos a mi madre.
Widzimy moją matkę.
llamar
wołać
Llama a Diego.

Digo todo a mis amigos.
Mówię moim przyjaciołom wszystko.
Quiero mucho a mi gato.
Bardzo kocham mojego kota.
conocer a
poznać
Conocemos a Pedro.

Aprendemos a hablar sueco.
Uczymy się mówić po szwedzku.

Empiezan a entender la gramática.
Zaczynają rozumieć gramatykę.
odiar a
nienawidzić
Odio a la hija de su hermana.
* Opisać osobę - Describir una persona*
Kiedy opisujemy osobę, używamy czasownika "ser", który wyraża stałą cechę. W innych przypadkach używamy czasownika "tener".
el pelo
włosy
Tiene pelo corto.
el pelo rubio
blond włosy
Yo tengo el pelo rubio.

La mujer es alta y delgada.
Kobieta jest wysoka i szczupła.

llevar gafas
nosić okulary
Llevo gafas desde el año 2020.

rizado
kręcony
Usted tiene pelo rizado y moreno.

No me gusta el pelo liso.
Nie lubię prostych włosów.
las pecas
piegi
En verano tiene pecas.

Mi hermano es calvo.
Mój brat jest łysy.
la barba
broda
Nuestro padre tiene barba.
azul
niebieski
El azul es muy bonito.
los ojos
oczy
Me gustan sus ojos azules.
Pedro no tiene unos ojos azules sino verdes.
Pedro nie ma niebieskich oczu, tylko zielone.
el pelo moreno
ciemne włosy
Tengo pelo moreno.
*Przysłówki I.*
Hiszpańskie przysłówki są tworzone przez dodanie końcówki "-mente" do żeńskiej formy przymiotnika, chociaż niektóre przymiotniki mogą być używane w niezmienionej formie, np. "rápido".
Nieregularne przysłówki są dwa: "bien" i "mal".
*Przysłówki porównawcze*
Przysłówki porównawcze tworzymy za pomocą "tan … como" (równość), "más … que" (wyższość) lub "menos que" (niższość).
np:
"Pedro lee tan claramente como María."
"Pedro lee más/menos claramente que María."
Wyjątki:
*bien* "mejor"
*mal* "peor"
np:
"Pedro lee mejor/peor que María."
Él corre rápido.
On biega szybko.
claramente
jasno
Claramente es un perro.
fácilmente
łatwo
Lo hace facilmente.
Eso está muy mal.
To jest bardzo źle.
Muy bien chicos!
Świetna robota, chłopaki!
el mundo
świat
El mundo es grande.
el equipo
zespół
Es un equipo de básquetbol.
Mi equipo juega mejor.
Mój zespół gra lepiej.
tan bien
tak dobrze
tranquilamente
spokojnie
Dicen la verdad tranquilamente.
nuevamente
ponownie
Lo hace nuevamente.
María canta mejor que mi hermana.
María śpiewa lepiej niż moja siostra.