Kursi bazë IIFjalë gjermane

*Çfarë bote wunderschön!* Mbiemrat përdoren për të përshkruar ose karakterizuar gjëra ose njerëz. Ato janë të nevojshme për t'i bërë më të sakta ose më të qarta kuptimet e fjalive. Së pari, le të shohim disa mbiemra për të përshkruar një emocion ose ndjenjë.

*Unë jam më i gjatë se ju!* Të krahasosh gjërat në gjermanisht është në fakt shumë e lehtë! *Krahasimi* është forma e parë e krahasimit. Mbiemrit i shtohet mbaresa *-er* dhe fjalitë ndërtohen me "als"(than). p.sh "Sie ist schöner als du." *Superlativi* është forma më e lartë e krahasimit. "am"Vendosim ose nyjën *e caktuar* përpara mbiemrit dhe shtojmë *-ste(n)* në fund. Formimi është i njëjtë për të gjithë mbiemrat pavarësisht se sa rrokje kanë. p.sh "Sie ist am schönsten." Mbiemrat që mbarojnë me *-d/-t ose -s/-ß/-x/-z* zakonisht formojnë superlativin me *-este(n).* p.sh. "interessant"- "am interessantesten"

*Forma të parregullta krahasuese.* Ashtu si në anglisht, disa mbiemra gjermanë kanë *forma të parregullta krahasuese.* *Ketu jane disa shembuj:* "gut""besser"---"am besten / der/die/das beste" "viel""mehr"--- "am meisten / der/die/das meiste" "hoch"- "höher"- "am höchsten / der/die/das höchste"

*A keni mbaruar tashmë? Ende jo!* Le të mësojmë se si të përdorim fjalët "noch"dhe "schon"! Në gjermanisht, ndajfolja "noch"ka kuptimin e *ende* , *madje* dhe *më shumë* . "Ich bin noch zu Hause."- Unë jam ende në shtëpi. "Möchtest du noch Kaffee?"- Dëshironi një kafe më shumë? "Mein Haus ist noch näher."- Shtëpia ime është edhe më afër. Në ndryshim nga "noch"ajo ku diçka është ende duke ndodhur, "schon"do të thotë *tashmë* ose *ende* në anglisht. "Bist du schon fertig?"- A keni mbaruar tashmë? "Ich war schon mal hier."- Unë isha tashmë këtu.

*Doç, doç!* "Doch"është një nga ato fjalët e mrekullueshme në gjermanisht që njerëzit që flasin gjermanisht dëshirojnë të ekzistonte në anglisht. Ju përdorni "doch"për të përcjellë gjendjen shpirtërore ose theksin. Nuk ka asnjë qëllim specifik gramatikor, por ndjesia e një fjalie ndryshon kur e shtoni ose hiqni atë. Për shkak se "doch"nuk ka asnjë kuptim specifik që mund të përkthehet në një fjalë angleze, ju duhet ta mësoni atë në kontekst, përmes shembujve. Ekzistojnë *pesë përdorime kryesore* të fjalës "doch"në gjermanisht: Për të kundërshtuar një negativ "Hast du keine Zeit?"/ "Doch! Ich habe Zeit."- Nuk ke kohë? / Kam *kohë* ! Për të thënë *në të vërtetë* , *dhe megjithatë* , *në fund të fundit* , ose *por* "Ich habe morgen doch Zeit."- Në *fund të fundit kam kohë nesër.* (Fillimisht mendova se nuk e kisha) Për të zbutur deklaratat "Gehen Sie doch vorbei!"- *Pse nuk* kaloni? Për të kërkuar konfirmim "Du hast doch meine Email bekommen?"- E *morët* emailin tim, *apo jo* ?

*Foljet refleksive* Në një klauzolë refleksive, *veprimi i bëhet personit që kryen të njëjtin veprim* . Vetëm fjalitë refleksive mund të formohen nga folje të caktuara. Këto folje quhen *folje refleksive* . Në anglisht, këto folje karakterizohen duke përdorur *veten* , *veten* , *veten* , etj. Në gjermanisht, paskajorja e këtyre foljeve paraprihet nga përemri "sich". Foljet refleksive në gjermanisht mund të jenë refleksive në kallëzore ose në dhanore. Shumica e foljeve refleksive janë kallëzore. *Përemrat refleksiv në kallëzore* : "ich"- "mich" "du"- "dich" "er/sie/es"- "sich" "wir"- "uns" "ihr"- "euch" "sie/Sie"- "sich"

*Çfarë ju duhet kjo furçë?* Ju keni mësuar tashmë se si të përdorni kallëzoren në Kursin bazë I. Tani le të mësojmë diçka më shumë për të. Ka disa parafjalë në gjermanisht, të cilat *gjithmonë* shkojnë me *kallëzoren* . Për shembull "für". "Das ist für dich."- Kjo është për ju. "Ich habe die Jacke für zehn Euro gekauft."- E bleva xhaketën dhjetë euro.

*Thuaj dicka!* Ekzistojnë tre forma kryesore të *urdhëresës* që përdoren për t'i dhënë *udhëzime ose urdhra* dikujt. Këto korrespondojnë me tre mënyra të ndryshme për të thënë ju: "du", "ihr"dhe "Sie". Megjithatë, "Sie"*përemri zakonisht shfaqet* vetëm në formën e urdhërores – në "du""ihr"trajtat dhe, *përemri në përgjithësi bie* , duke lënë vetëm foljen. "Du sagst etwas.""Sag etwas!" "Ihr sagt etwas.""Sagt etwas!" "Sie sagen etwas.""Sagen Sie etwas!" Vini re se *-e* e "du"formës shpesh bie, por *JO aty ku mbaron rrjedha e foljes* , për shembull, në *chn-, fn- ose tm-* . Në raste të tilla, -e mbahet për ta bërë më të lehtë shqiptimin imperativ. "öffnen""Öffne die Tür!"p.sh

*Ju lutem mbani qetësi!* Vini re gjithashtu se folja "sein"(të jesh) është një *folje e fortë, e parregullt* . Të parregullta janë edhe format urdhërore të saj! "Du bist böse.""Sei nicht böse!"Mos u trego i keq/i zemëruar! "Ihr seid böse.""Seid nicht böse!"Mos u trego i keq/i zemëruar! (shumës) "Sie sind böse.""Seien Sie nicht böse!"Mos u trego i keq/i zemëruar! (i sjellshëm)

*Thuaj mir!* Rasti dhanor ( "der Dativ") përshkruan *objektin indirekt* të një fjalie në gjermanisht dhe anglisht dhe i përgjigjet pyetjes, "wem?"(kush), ose "was?"(çfarë). Në rastin dativ, "ich"bëhet "mir"dhe "du"bëhet "dir". Disa folje në gjermanisht shkojnë vetëm me rasën dative, p.sh. "sagen", "schenken", "gehören""helfen", "geben", etj. "Sag mir etwas."Me thuaj dicka. "Ich schenke dir Blumen."Unë ju jap lule.

*Ich und du* Lidhëzat bashkërenditëse janë fjalë lidhëse që nuk e prishin rendin e fjalëve të fjalisë gjermane. "und"*dhe* "Ich habe eine Katze und einen Hund." "oder"*ose* "Ich gehe ins Restaurant oder ich bleibe zu Hause." "aber"*por* "Er verdient nicht viel, aber kauft ein neues Auto." "denn"*sepse* "Ich arbeite jeden Tag, denn ich brauche Geld."

*Po ndahemi sërish!* Ju tashmë e dini, se ka disa folje në gjermanisht që ndahen. Pjesa e parë përfundon deri në fund të fjalisë. Le të mësojmë më shumë! "vorhaben"*për të pasur plane* "Hast du schon was vor?"*Keni ende plane?* "anrufen"*për të thirrur (dikë)* "Ruf mich bitte an!"*Te lutem me telefono.* "losgehen"*për të shkuar jashtë* "Wann gehen wir denn los?"*Kur do ikim?*

*Parafjalë + kallëzore* Mos harroni se në gjermanisht ekzistojnë katër grupe parafjalësh? Le t'i hedhim një sy parafjalëve që shkojnë gjithmonë me rasën kallëzore. "für"- për "um"- rreth, rreth "durch"- përmes "gegen"- kundër "ohne"- pa Ju tashmë e dini se vetëm *der* e ndryshon formën e saj në kallëzore. Ajo bëhet *gropë* . Artikujt *vdesin* dhe *nuk* ndryshojnë formën e tyre.

*Parafjalët dykahëshe* Ka disa parafjalë që mund të shkojnë *ose me rasën dhanore ose kallëzore* , dhe kjo varet vetëm nga ajo që është pyetja. Të ashtuquajturat parafjalë vendore janë: "in", "auf", "an", "unter", "über", "neben", "hinter", "vor", "zwischen" Kur pyetja është "Wo?", përdorni rasën dhanore. Kur pyetja është "Wohin?", përdorni rasën kallëzore. "Wo ist die Maus?"– "Die Maus ist unter dem Sofa."(dative) "Wohin läuft die Maus?"– "Die Maus läuft unter das Sofa."(kallëzore)

*Foljet pozicionore dhe kahore* Ju tashmë e dini se rasti ndryshon në varësi të pyetjes. Ne përdorim rasën dhanore kur pyetja është "Wo?"dhe rasën kallëzore kur është "Wohin?". Foljet e pozicionit shkojnë me rasën dhanore: "stehen", "sitzen", "liegen", "hängen" Foljet e drejtimit shkojnë me rasën kallëzore: "(sich) stellen", "(sich) setzen", "(sich) legen", "hängen" Foljet "hängen"kanë të njëjtën formë në të dyja rastet, megjithatë, paskajorja ndryshon!

*Brenda apo jashtë?* Kur dikush ose diçka është *brenda* , është "drinnen"dhe "draußen"do të thotë *jashtë.* Por nuk është kaq e thjeshtë! Ne përdorim "herein"dhe "heraus"për të treguar lëvizjen brenda ose jashtë një vendi. "Herein"do të thotë *brenda* ose *brenda këtu* , dhe "heraus"do të thotë *jashtë* ose *jashtë këtu* . "Rein"dhe "raus"përdoren për të përshkruar lëvizjen drejt ose larg një vendi.

*Foljet me parafjalë fikse* Ka shumë parafjalë të ndryshme që mund t'u përkasin foljeve. Është shumë e rëndësishme që foljet parafjalore t'i mësoni gjithmonë në çifte *folje + parafjalë* . Disa folje mund të bëjnë çifte me më shumë parafjalë dhe më pas kuptimi ndryshon! Le të shohim foljen "sich freuen": "sich freuen auf"= të pres me padurim "sich freuen über"= të jesh i lumtur "sich freuen für"= të jesh i lumtur për

*Mund ta mbyllni dritaren?* A e dini se folja "machen"mund të ketë shumë kuptime kur i shtoni parashtesa të ndryshme? Për shembull, folja gjermane "machen"me parashtesën *auf* do të thotë *të hapësh* dhe të shtosh parashtesën *zu do* të thotë *të mbyllësh* .

*Numrat rendor* Tashmë i keni mësuar numrat gjermanë nga 1 deri në 10. Ashtu si në anglisht, numrat gjermanë ndryshojnë formën e tyre kur janë rendorë. Numrat 1, 3 dhe 7 janë të parregullt, por pjesa tjetër është e thjeshtë - thjesht shtoni një fund *-te* , për shembull: 2 - "zwei"- *der/die/das* "zweite" 1 - "eins"- *der/die/das* "erste" 3 - "drei"- *der/die/das* "dritte" 7 - "sieben"- *der/die/das* "siebte" Kur doni të thoni *kur* ndodh diçka, përdorni parafjalën "am"dhe shtoni *-n* në numrin rendor: "Mein Geburtstag ist am zehnten April."

*Më pëlqen fustani juaj i ri!* Kur doni të shprehni se ju pëlqen ose nuk ju pëlqen diçka, përdorni foljen "gefallen". Shkon me Dativ, kështu që nëse doni të thoni se ju pëlqen, thoni: "Es gefällt mir." "Gefällt dir das Kleid?"- "Ja, es gefällt mir sehr!" "Geffalen dir die Bücher?"- "Nein, sie gefallen mir nicht."

*Çfarë mendoni për këtë?* Tani e dini se mund të përdorni foljen "gefallen"për të shprehur se ju pëlqen ose nuk ju pëlqen diçka. Ju gjithashtu mund të përdorni fjalën "gern"pas një foljeje ose foljes "mögen"(e kemi mësuar në kursin e parë). Folja "finden"mund të përdoret gjithashtu për të thënë atë që mendoni për diçka: "Wie findest du den Film?" "Ich finde ihn sehr gut." Një shprehje tjetër është "halten von": "Was hältst du von dem Film?" "Er gefällt mir nich to gut."