Język włoski dla początkujących IWłoskie słowa

*Witamy na kursie języka włoskiego!* W tym kursie poprawisz swój włoski dzięki niezbędnej gramatyce i przydatnemu, codziennemu słownictwu. Zacznijmy od przymiotników! Przymiotniki opisują rzeczowniki, takie jak "ragazzo alto" (wysoki chłopak). *Istnieją dwie kluczowe zasady:* - Zazwyczaj występują po rzeczowniku ("ragazzo alto", nie alto ragazzo). Istnieją pewne wyjątki - np. "bravo ragazzo" - ale o tym później. - Muszą zgadzać się co do rodzaju i liczby z rzeczownikiem: ragazzo alto, ragazza alta, ragazzi alti, ragazze alte. - Niektóre przymiotniki kończą się na -o/-a w zależności od rodzaju. Inne, jak "grande", kończą się na -e i odmieniają się tylko w liczbie pojedynczej/ mnogiej: "grande ragazzo, grande ragazza, grandi ragazzi, grandi ragazze" Let's practice!

*Czasowniki nieregularne w czasie teraźniejszym* Jak już zapewne zauważyłeś, w języku włoskim występuje wiele czasowników nieregularnych. Nauczyliśmy się czasowników to be "essere" i to have "avere" w poprzednim kursie, więc nadszedł czas, aby nauczyć się innych ważnych czasowników nieregularnych, odmienianych w czasie teraźniejszym: "Fare: faccio, fai, fa, facciamo, fate, fanno" (robić) "Dire: dico, dici, dice, diciamo, dite, dicono" (to say) "Andare: vado, vai, va, andiamo, andate, vanno" (to go) "Uscire: esco, esci, esce, usciamo, uscite, escono" (opuścić, wyjść) "Venire: vengo, vieni, viene, veniamo, venite, vengono" (przyjść) Przećwiczmy je!

*Liczby podstawowe* Najwyższy czas nauczyć się podstawowych liczb po włosku :) "uno" jeden Uno to jedyna liczba w języku włoskim, która zmienia swoją formę. Gdy stoi przed rzeczownikiem działa tak samo jak przedimek nieokreślony. Np. "un ragazzo" / "una ragazza" / "uno studente" "due" dwa "tre" trzy "quattro" cztery "cinque" pięć "sei" sześć "sette" siedem "otto" osiem "nove" dziewięć "dieci" dziesięć "undici" jedenaście "dodici" dwanaście "tredici" trzynaście "quattordici" czternaście "quindici" piętnaście "sedici" szesnaście "diciassette" siedemnaście "diciotto" osiemnaście "diciannove" dziewiętnaście "venti" dwadzieścia Pytamy "Quanto/a/i/e... ?" (how many/how much) "Quanti gatti hai? Ho quattro gatti." (Ile masz kotów? Mam cztery koty).

*Przysłówki* Skoro wiesz już jak działają przymiotniki w języku włoskim, najwyższy czas przyjrzeć się *przysłówkom*. Przysłówki opisują czasowniki ("guida velocemente" on jeździ szybko) lub przymiotniki ("molto alto" bardzo wysoki) lub inne przysłówki ("troppo velocemente" zbyt szybki). W przeciwieństwie do przymiotników, przysłówki nie zmieniają swojej formy w oparciu o czasownik/przymiotnik/przysłówek, który opisują i dlatego są znacznie łatwiejsze w użyciu :) Przyjrzyjmy się kilku *najczęstszym włoskim* przysłówkom opisującym przymiotniki i inne przysłówki: "molto" (very) na przykład "Lucia è molto intelligente." (Lucia jest bardzo inteligentna.) "poco" (a little bit) "tanto" (so much) "troppo" (too much) "quanto" (jak dużo) *!!!Uwaga!!*! Ta grupa przysłówków może pełnić również funkcję przymiotników i opisywać rzeczowniki. W takim przypadku musimy zmienić końcówkę w zależności od *osoby i płci rzeczownika*. "molto/a/i/e" (many) na przykład "Ci sono molte macchine" (There are many cars.) "poco/a/i/e" (few) "tanto/a/i/e" (so many) "troppo/a/i/e" (too many) "quanto/a/i/e" (jak wiele) Zobaczmy je w zdaniach :)

*Jest/jest* Podobnie jak w języku angielskim, używamy zwrotu *there is* i there are *,* gdy chcemy wyrazić, gdzie coś/ktoś się znajduje. Możemy to zrobić mówiąc "C'è" (there is- singular) or "Ci sono" (there are- plural) For example: "C'è un libro sulla tavola." (There's a book on the table.) "Ci sono due libri sulla tavola." (Na stole są dwie książki.) Możemy również poznać kilka *pytań*, które zadajemy, aby zrozumieć, gdzie ktoś/coś się znajduje: "Che cosa è sulla tavola?" (What is on the table?) "C'è un libro sulla tavola." (Na stole leży książka.) (Gdzie jest książka?) "Il libro è sulla tavola." (Książka leży na stole)

*Piacere i preferire* Wiesz już, jak powiedzieć, że lubisz coś po włosku. Teraz przyjrzymy się, jak powiedzieć, że lubisz coś bardziej, że wolisz to. Zrobimy to patrząc na różnicę między czasownikami "piacere" i "preferire". "Piacere" jest jak powiedzenie, że coś ci się podoba. Jest często używany do mówienia o rzeczach, które lubisz lub lubisz. Na przykład: "Mi piace il gelato alla fragola." (I like strawbery ice cream.) Z drugiej strony, "preferire" oznacza preferować. Jest używany, gdy chcesz wyrazić wybór między dwiema lub więcej rzeczami. Na przykład: "Preferisco il gelato al cioccolato." (wolę lody czekoladowe). Można też powiedzieć: "Mi piace il gelato al cioccolato, ma preferisco il gelato alla fragola." (lubię lody czekoladowe, ale wolę lody truskawkowe). Czasownik "PREFERIRE" jest nieregularny, więc spójrzmy na jego odmianę: (io) "preferisco" (tu) "preferisci" (lei/lui) "preferisce" (noi) "preferiamo" (voi) "preferite" (loro) "preferiscono"

*Wyrażanie posiadania* W języku włoskim możemy powiedzieć, że coś należy do kogoś na dwa sposoby: *1) Przyimek DI* "È il libro di Marco" (Czy to książka Marco) "Sono i fiori di Giovanna." (To są kwiaty Giovanny) *2) Zaimki dzierżawcze* My: "mio / mia / miei / mie" Twój: "tuo / tua / tuoi / tue" Jej/jego: "suo / sua /suoi / sue" Nasz: "nosto / nostra /nostri / nostre" Twój: "vostro / vostra / vostri / vostre" Ich: "loro" Włoskie zaimki dzierżawcze stoją przed rzeczownikiem i dzielą z nim *rodzaj i liczbę*. "Il mio libro" (my book) / "I miei libri" (my books) Jedynym zaimkiem dzierżawczym, który nigdy nie zmienia swojej formy jest "loro". "Il loro libro" (ich książka) / "I loro libri" (ich książki) Zazwyczaj używamy *przedimka* określonego przed zaimkiem dzierżawczym.

*Porównania I - Porównawcze * Zanurzmy się w fascynujący świat włoskich porównań. To świetny sposób na opisywanie rzeczy i wyrażanie różnic. W języku włoskim używamy różnych form przymiotników do porównywania rzeczy. Mamy formy *porównawcze* i *najwyższe*. *Porównawcza:* Porównujemy dwie rzeczy. Używamy "più" (więcej) lub "meno" (mniej) przed przymiotnikiem i przyimka "di" przed następnym rzeczownikiem, który porównujemy. Na przykład: "Il gatto è più piccolo del cane." (Kot jest mniejszy niż pies). Pamiętaj, aby *zmienić końcówkę przymiotnika, aby pasowała do rodzaju i liczby rzeczownika*, który opisuje. Na przykład, "piccolo" (mały) staje się "piccola" dla rzeczowników rodzaju żeńskiego i "piccoli" dla rzeczowników rodzaju męskiego w liczbie mnogiej.

*Porównania II - Superlatywy* Skoro już wiesz, jak powiedzieć, że coś jest lepsze od czegoś innego, czas nauczyć się, jak powiedzieć, że coś jest najlepsze! Albo najgorsze. Możesz to zrobić, tworząc *superlatyw* przymiotnika. *Superlatyw:* Chcemy powiedzieć, że coś jest najlepsze lub najgorsze. Używamy "il/la/i/le + più" (najbardziej) lub "il/la/i/le + meno" (najmniej) przed przymiotnikiem. W wielu przypadkach można również utworzyć superlatyw. Na przykład: "La pizza è la più deliziosa." (Pizza jest najsmaczniejsza). W wielu przypadkach można również utworzyć superlatyw, kończąc przymiotnik na "-issimo/a". Można więc również powiedzieć: "La pizza è deliziosissima!" Inny przykład: "La festa ieri sera è stata bellissima." (Wczorajsza impreza była najpiękniejsza). Lub: "Il mio appartamento è piccolissimo, ma accogliente." (Moje mieszkanie jest najmniejsze, ale przytulne). Wiesz, co będzie dalej, prawda? Czas znów trochę poćwiczyć!

*Czasowniki modalne* Czasowniki modalne w języku włoskim są nieregularne, dlatego w tym dziale będziemy się ich uczyć osobno: "Volere: voglio, vuoi, vuole, vogliamo, volete, vogliono" (chcieć) "Potere: posso, puoi, può, possiamo, potete, possono" (być w stanie) "Sapere: so, sai, sa, sappiamo, sapete, sanno" (móc) - synonim do "potere" "Dovere: devo, devi, deve, dobbiamo, dovete, devono" (musieć) Czas na ćwiczenia!

*Podawanie czasu* Przyjrzyjmy się teraz czemuś łatwiejszemu - określaniu czasu. "Che ore sono? / Che ora è?" Możesz użyć obu, aby zapytać kogoś, która jest godzina. Najłatwiej jest podać pełne godziny. Kiedy jest godzina trzecia, wystarczy powiedzieć "Sono le tre." "Sono le cinque." Jest 5 rano. "Sono le diciotto." Jest szósta po południu. W tych trzech przypadkach należy użyć czasownika w liczbie pojedynczej: "È l’una." Jest godzina pierwsza "È mezzogiorno." Jest południe. "È mezzanotte." Jest północ. Aby uzyskać bardziej szczegółowe informacje na temat minut, należy dodać słowo "e" (and), po którym następuje liczba minut. "Sono le quattro e cinque." (Jest pięć po czwartej (4:05)). Inny przykład: "Il treno arriva alle venti e quarantacinque." Jeśli po pełnej godzinie minęło więcej niż 30 minut, należy użyć słowa "meno" (minus) i liczby minut, które muszą upłynąć do następnej pełnej godziny (tak jak w języku angielskim). "Sono le quattro meno cinque" Jest to pięć do czterech (3:55)

*Zadawanie pytań* W języku włoskim formułowanie pytań nie jest trudne. Często wystarczy dodać znak zapytania na końcu zdania: "Sei italiano." (Jesteś Włochem.) --> "Sei italiano?" (Jesteś Włochem?). Jednakże, podobnie jak w języku angielskim, istnieją pytania, w których musimy użyć *zaimków pytających*. Przyjrzyjmy się im z osobna: "Chi" = who "Chi è venuto alla festa?" (Kto przyszedł na imprezę?) "Che cosa" lub "Cosa" = what "Che cosa vuoi mangiare?" (Co chcesz zjeść?) "Che cosa" jest bardziej formalny niż "cosa" "Qual/e" = which "Quale" ma różne formy w zależności od liczby rzeczownika, który zastępuje: "quale" (liczba pojedyncza), "quali" (liczba mnoga) "Quale vino preferisci?" (Które wino wolisz?) "Quanto/a" = How much, how many "Quanto costa?" (Ile to kosztuje?) "Come" = how "Come ti piace la pizza?" (Jak ci smakuje pizza?) "Dove" = where "Di dove sei?" (Skąd jesteś?) "Perché" = why "Perché sei così stanca?" (Dlaczego jesteś taki zmęczony?)

*Quello e questo* Czy słyszałeś kiedyś o zaimkach wskazujących? Wskazują one na konkretne przedmioty lub osoby. W języku włoskim można znaleźć "quello" i "questo". "Quello" jest używany do wskazywania na coś/kogoś w większej odległości od nas ("quel libro" - ta książka) "Questo" jest używany do wskazywania na coś/kogoś blisko nas ("questo libro" - ta książka) Zarówno "questo" jak i "quello" zastępują przedimek i oba zmieniają końcówkę w zależności od *rzeczownika* w następujący sposób: *Liczba pojedyncza męskoosobowa* "quel / questo ragazzo" (ten chłopiec / ten chłopiec) "quello /questo studente" "quell' /quest' ingeniere" *Liczba pojedyncza żeńska* "quella / questa ragazza" (ta dziewczyna / ta dziewczyna) "quell' / quest' italiana" *Liczba mnoga męskoosobowa* "quei / questi ragazzi" (ci chłopcy / ci chłopcy) "quegli / questi studenti" "quegli / questi ingenieri" *Liczba mnoga żeńska* "quelle/ queste ragazze" (te dziewczyny / te dziewczyny) "quelle/ queste italiane"

*Przyimki* Przyimki to małe, ale kluczowe słowa, które pomagają nam zrozumieć relacje między przedmiotami, osobami i miejscami w zdaniach. W języku włoskim przyimki są używane podobnie jak w języku angielskim, ale mogą być łączone z przedimkami określonymi w celu utworzenia "preposizioni articolate" bardziej konkretnych znaczeń. Zacznijmy od kilku podstawowych włoskich przyimków: "In" oznacza *w* lub *przy*. Na przykład: "Le chiavi sono in casa." (Klucze są w domu.) "A" oznacza *do* lub *przy*. Na przykład: "Vado a scuola." (Chodzę do szkoły.) "Con" oznacza *z*. Na przykład: "Mangiamo con gli amici." (We eat with friends.) "Da" oznacza *z* lub u *kogoś*. Na przykład:"Vengo da Roma." (I come from Rome). "Vado da Maria." (Idę do Marii.) "Di" oznacza również *od* lub *z*. Na przykład: "Io sono di Roma." (I am from Rome.) "Su" oznacza *na* lub *powyżej*. Na przykład: "Il libro è sul tavolo." (The book is on the table.) "Sotto" oznacza *pod*. Na przykład: "Il gatto è sotto il tavolo." (Kot jest pod stołem.) "Tra/Fra" oznacza *pomiędzy* lub *wśród*. Na przykład: "Tra amici." (Among the firends). "Fra le montagne." (Between the mountains.) "Per" oznacza *dla* lub *przez*. Na przykład: "È per te." (To dla ciebie.) "Viaggio per l'Italia." (Podróżuję przez Włochy.) To tylko kilka podstawowych włoskich przyimków, ale są one niezbędne do konstruowania zdań i wyrażania relacji. Gdy nauczysz się więcej przyimków i ich kombinacji z przedimkami, Twoje umiejętności komunikowania się w języku włoskim będą się rozwijać. Poćwiczmy więc trochę!

*Wymowa* Na koniec poznamy kilka podstawowych zasad wymowy. Na szczęście w języku włoskim zazwyczaj wymawia się słowa tak jak są one napisane, jednak nadal musimy pamiętać o kilku rzeczach. *litera C* po której występuje *i* lub *e*, wymawia się jako *ʧ* ("ciao") po innych literach wymawia się jak *k* ("capire") *litera G* po której następuje *i* lub *e*, wymawia się jako *ʤ* ("Giorgia") po innych literach wymawia się jako *g* ("gola") *litera S* między dwoma samogłoskami wymawia się jako *z* ("casa") w innych przypadkach wymawia się jako *s* ("semplice") *litera H* nie jest wymawiana ("hotel") *litery GN* są wymawiane jak w "gnocchi" *litery SC* po których następuje *i* lub *e*, wymawiane są jako *ʃ* ("scienza") po których następują inne litery, wymawia się je jako *sk* ("scappare") Teraz, kiedy ćwiczysz swoje słownictwo, czytaj swoje karty na głos!

*Passato Prossimo* Passato prossimo oznacza 'bliską przeszłość' i najczęściej używamy go, aby mówić o *wydarzeniach z przeszłości, które miały miejsce niedawno*. W mowie potocznej jednak "passato prossimo" jest używane w większości sytuacji z przeszłości. *Jak utworzyć passato prossimo z regularnymi czasownikami?* 1) Czasownik pomocniczy "avere" lub "essere" odmieniony w czasie teraźniejszym "io ho, tu hai, lui ha, noi abbiamo, voi avete, loro hanno" "io sono, tu sei, lui è, noi siamo, voi siete, loro sono" 2) Rdzeń głównego czasownika plus imiesłów przeszły: *-ato* (czasowniki pierwszej klasy: "parlato") *-uto* (czasowniki drugiej klasy: "caduto") *-ito* (czasowniki trzeciej klasy: "dormito") Zobaczmy przykład czasownika *parlare w passato prossimo*: "(Io) Ho parlato" (Mówiłem) "(Tu) Hai parlato" (Mówiłeś) "(Lui/lei) Ha parlato" (On mówił) "(Noi) Abbiamo parlato" (Mówiliśmy) "(Voi) Avete parlato" (Mówiliście) "(Loro) Hanno parlato" (Oni mówili) *Przeczenia*: dodaj "non" przed czasownikiem pomocniczym ("Io non ho parlato.") Ćwiczymy teraz kilka czasowników, które używają czasownika pomocniczego *avere*.

*Czas przeszły z pomocniczym to be* Jak już wiesz, podczas tworzenia "passato prossimo" możesz użyć pomocniczego "avere" lub "essere". Najczęściej używa się "avere", więc które czasowniki używają "essere"? 1) czasowniki ruchu w kierunku celu ("andare, arrivare, entrare, partire, venire"...) 2) czasowniki wyrażające stan lub zmianę stanu ("essere, stare, piacere, passare, morire"...) 3) czasowniki zwrotne ("lavarsi, sentirsi, svegliarsi"...) Używając "essere", musimy zwrócić uwagę na końcówkę głównego czasownika. Końcówka musi zmieniać się w zależności od *płci i liczby* podmiotu: "Io sono andato al lavoro." (A male is speaking.) "Io sono andata al lavoro." (Kobieta mówi.) Przyjrzyjmy się wszystkim formom czasownika *to go* w niedalekiej przeszłości "(Io) Sono andato/a." "(Tu) Sei andato/a." "(Lui/lei) È andato/a." "(Noi) Siamo andati/e" "(Voi) Siete andati/e." "(Loro) Sono andati/e."