Імперыялізм ёсьць?

А калі знайду?!

Вядомы беларукі асьветнік эпохі Адраджэньня – Сымон Будны

яшчэ ў 16 стагодзьдзі пісаў:

«Як жа мы зразумеем зьяву, калі ня будзем разумець значэньня тэрмінаў, бо ўсякая рэч абазначаецца словамі?»

З сучаснымі абвінавачаньнямі расейцаў у імпэрыялістычнай ідэалёгіі,

мне здаецца падобная праблема – дэфініцыя «імперцы»

апісвае шмат чаго ўласьцівага маскоўская дзяржаве:

захопніцкую палітыку, асыміляцыйныя захады, зьнявагу да іншых,

ксэнафобію ў рэшце рэшт.

Але на спраўдзі – гэта недастаткова дакладна.

Паспрабуем удакладніць.

Большасьць расейцаў шчыра не заўважаюць прыгнёт

са свайго боку ў дачыненьні да іншых народаў і нават крыўдзяцца,

калі ім тлумачаць пра іх сацыяльную ролю прыгнятальнікаў

(дарэчы як і большасьць расейскіх мужчынаў, калі чуюць нешта пра прыгнёт у бок жанчын).

"Ну зноўку ўсё зводзіцца да таго што мужчыны зноў дрэнныя."

"Брава!"

А між тым сыстэма ўлады, якая пашырае мову,

традыцыі, практыкі ці, напрыклад, культурны лад жыцьця

народаў-захопнікаў на карэннае насельніцтва

акупаваных тэрыторыяў – клясычны прыклад прыгнёту,

вядомы антраполягам і сацыёлягам

пад назвай "культурны імпэрыялізм."

Цікава, што першае выкарыстанае гэтай дэфініцыі

было зафіксавана ў 1921, у Оксфардскім слоўніку ангельскай мовы,

як спасылка на «культурны імпэрыялізм расейцаў».

Русіфікацыя беларусаў, украінцаў, казахаў

і іншых паняволеных народаў – яскравы прыклад культурнага імпэрыялізму,

то бок сыстэмы, якая стварае няроўныя адносіны

паміж рознымі сацыяльнымі групамі.

Такі прыгнёт з’яўляецца неад'емнай часткай працэсаў легітымізацыі заваёвы пэўнай тэрыторыі.

І менавіта праз гэтую з’яву сучасная расея

мяркуе пра тэрыторыі Украіны,

як і Беларусі – як пра сваю прыватную ўласнасьць.

Навошта трэба было з панскага пляча задавальняць любыя,

бязмежна павялічваючыся насцаналістычныя амбіцыі на ўскраінах былой імперыі?

Навошта трэба было рабіць шчодрыя падарункі

пра якія самыя заўзятыя нацыяналісты нават і не марылі?!