«Είναι δύσκολο να πιστέψω πως μας τους έφερε η αγαπημένη θάλασσα της Κερύνειας».
Με αυτά τα λιτά λόγια ο ποιητής Κώστας Μόντης αποτύπωσε όλη την πικρία της τουρκικής εισβολής στην
Κύπρο εκείνον τον μαύρο Ιούλιο του 1974. Πενήντα χρόνια μετά, σχεδόν το μισό νησί τελεί ακόμα υπό τουρκική κατοχή
και η πληγή παραμένει ανοιχτή. Μόνο που τα τουρκικά στρατεύματα δεν τα έφερε η αγαπημένη θάλασσα της Κερύνειας
και η απόβασή τους στο νησί μόνο τυχαία δεν ήταν. Άνθρωποι που βίωσαν την τουρκική εισβολή και τις συνέπειές της,
πρόσφυγες, αιχμάλωτοι και εγκλωβισμένοι, μιλούν στο NEWS24/7 και περιγράφουν τον πόνο, τον ξεριζωμό και το τραύμα του πολέμου,
αλλά και την προδοσία. Όλοι ξεκινούν την αφήγησή τους από τις 15 Ιουλίου του 1974, την ημέρα του
πραξικοπήματος που άνοιξε την κερκόπορτα για την Τουρκία, οδηγώντας σε έναν δρόμο δίχως γυρισμό.
Η προδοσία και το πραξικόπημα. Γι’ αυτό και ο Μακάριος πάντα τους έλεγε «Μην κάνετε τίποτε και η Τουρκία
περιμένει να μπει».
Αν δεν έκαναν πραξικόπημα... δεν θα μπορούσαν να μπουν, αφού περνούσαμε αγαπημένοι με τους Τούρκους.
(μουσική)
Το πρωί εκείνης της Δευτέρας η εθνικιστική ένοπλη παραστρατιωτική οργάνωση ΕΟΚΑ Β’, μαζί με την Κυπριακή Εθνική Φρουρά και την ΕΛΔΥΚ, κατ’ εντολή της Χούντας των
Αθηνών, προχώρησε σε πραξικόπημα εναντίον της νόμιμης κυβέρνησης, ανατρέποντας τον Πρόεδρο Μακάριο.
Ξαφνικά είδαμε στρατιωτικά αυτοκίνητα να μεταβαίνουν στο Πάνω Χωριό και να
επιστρέφουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα πίσω και είδαμε ότι είχαν μέσα τις
οικογένειες. Ήταν Ελλαδίτες αξιωματικοί που έμεναν, νοίκιαζαν σπίτια στην περιοχή, οπότε μάζεψαν τις γυναίκες και τα παιδιά τους.
Την ημέρα του πραξικοπήματος ήταν Δευτέρα, έφυγε ο άντρας μου πήγε δουλειά.
Μετά ήρθαν πάλι οι πραξικοπηματίες στο σπίτι μου Και μου είπαν, “Γρήγορα φύγε, για να μην σε σκοτώσουν”.
Οι ξέγνοιαστες μουσικές στο ραδιόφωνο διακόπηκαν απότομα και το μήνυμα πως ο Μακάριος είναι νεκρός σκόρπισε τον πανικό.
Ήμασταν έξω από την κουζίνα και αυτή άκουγε ραδιόφωνο.
Γι’ αυτό και «Το πουκάμισο το θαλασσί» το θυμάμαι έντονα γιατί το άκουγα εκείνη
την ώρα, οπότε όπως έπαιζε σταμάτησε. Και μετά κενό.
Απέναντι από το παντοπωλείο υπήρχε ένα καφενείο το οποίο είχε στη διαπασών το
ραδιόφωνο. Έπαιζε «Το πουκάμισο το θαλασσί». Ξαφνικά διακόπτεται η μετάδοση του τραγουδιού.
Ακούμε τότε τη Μαίρη Κοντογιάννη, μια πολύ γνωστή εκφωνήτρια στο Ραδιοφωνικό
Ίδρυμα Κύπρου, να ανακοινώνει «Ο Μακάριος είναι νεκρός». Σε λίγο άρχισαν και έπαιζαν, Μετά από κάνα τέταρτο - μισή ώρα, κάτι περίεργες μουσικές. Ήταν τα εμβατήρια.
Και λέει αυτή «Μα τι έπαθαν τώρα και εβάλαν εμβατήρια;» Οπότε έρχεται τρεχάτη η
μάνα μου και λέει «Ήρθα να τους πάρω σπίτι». «Μα τι έγινε» λέει «στο ράδιο;».
«Τι έπαθε;» Κι εκεί ακούω για πρώτη φορά τη λέξη «πραξικόπημα».
Όταν άρχισε το πραξικόπημα ο πατέρας μου ήταν σπίτι πρόσεχε τα μωρά μου και της αδερφής μου της μικρής που ήμασταν γειτόνισσες.
Κρατούσε το ραδιοφωνάκι ο πατέρας μου και άκουσε ότι έγινε πραξικόπημα και αμέσως
ήρθε τρεχάτος στο σπίτι που ήμασταν, απέναντι από το σπίτι μας, έκλαιγε και φώναζε, «Κόρη μου βγείτε έξω να ακούσετε, σκότωσαν τον Μακάριο!»
«Έγινε πραξικόπημα, τι θα απογίνουμε παιδιά μου; Τι θα απογίνουμε;» Φώναζε.
Όχι μόνο οι Ελληνοκύπριοι αλλά και οι Τουρκοκύπριοι που ζούσαν στο νησί ήρθαν αντιμέτωποι με μια πρωτόγνωρη και αβέβαιη κατάσταση.
Ο ολοζώντανος Μακάριος, εκφώνησε διάγγελμα προς τον κυπριακό λαό μέσω ενός πειρατικού ραδιοσταθμού,
δίνοντας έτσι το «παρών» στις εξελίξεις. (Φωνή Αρχιεπισκόπου Μακάριου) «Ελληνικέ κυπριακέ λαέ! Γνώριμη είναι η φωνή που ακούς!»
«Γνωρίζεις ποιος ομιλεί! Είμαι ο Μακάριος!» «Είμαι ζωντανός και είμαι μαζί σου!»