Көптүк түрлөр

Түшүндүрмөлөр жана лексика боюнча көнүгүүлөр

Немис тилинде көптүк формасынын жалпы эрежеси жок. Бирок, көпчүлүк зат атоочтор -(e)n же -e менен көптүк формасын түзөт. Кээде Umlautкөптүк санды түзүүдө (ä/ö/ü) колдонууга туура келет.

Эгерде зат атооч көптүк болсо, ар дайым макаланы колдонушуңуз керек die!

Мисал:

der Student- die Studenten
die Hand- die Hände

der Student / die Studenten
студент / студенттер
Die Studenten lernen fleißig.
Studenten gehen an die Uni.
Студенттер университетке барышат.
die Hand / die Hände
кол / колдор
Hast du deine Hände gewaschen?
Waschen Sie sich die Hände?
Колуңузду жууйсузбу?
das Buch / die Bücher
китеп / китептер
Wie viele Bücher hast du schon gelesen?
In der Bibliothek gibt es viele Bücher.
Китепканада көп китептер бар.
das Auge / die Augen
көз / көздөр
Du hast schöne Augen.
Du hast schöne Augen.
Сенин көздөрүң сулуу.
die Stadt / die Städte
шаар / шаарлар
Die Städte in Deutschland sind sehr unterschiedlich.
die Möglichkeit / die Möglichkeiten
мүмкүнчүлүк / мүмкүнчүлүктөр
Wir sollten alle Möglichkeiten in Betracht ziehen.
Биз бардык мүмкүнчүлүктөрдү карап чыгышыбыз керек.

Келгиле, -e аягы менен көптүк санды түзгөн кээ бир зат атоочторду карап көрөлү. 80% эркек жана 75% нейтр зат атоочтор -e көптүк түрүн алышат
der Brief / die Briefe
кат / каттар
Es gibt viele Briefe im Briefkasten.
das Gedicht/ die Gedichte
ыр / ырлар
Berühmte Gedichte der Romantik
der Tag / die Tage
күн / күндөр
Eine Woche hat sieben Tage.
Tage vergehen.
Күндөр өтүп жатат.
der Tisch / die Tische
стол / столдор
Es gibt zehn Tische in diesem Restaurant.
der Schuh / die Schuhe
бут кийим / бут кийимдер
Ich habe neue Schuhe gekauft.
neue Schuhe
жаңы бут кийим
Hast du neue Schuhe?
der Beruf
кесип
Was sind die wichtigsten Berufe?

Аял зат атоочтору көбүнчө umlaut менен көптүк түзөт. Эркек зат атоочтор да кээде болот.
die Kuh / Kühe
уй / уйлар
Kühe grasen auf der Wiese.
die Nacht / Nächte
түн / түндөр
Die Nächte hier sind immer kalt.
Die Nächte sind warm.
Түндөр жылуу.
der Baum / die Bäume
дарак / дарактар
Es gibt hier viele schöne Bäume.
In dem Wald sind Bäume.
Токойдо дарактар бар.
der Stuhl / Stühle
отургуч / отургучтар
Wir brauchen mehr Stühle!
der Flug / Flüge
учак каттамы / каттамдар
die Gans / Gänse
каз / каздар
Gänse sind große Vögel.
Im Hof gibt es Gänse.
Сарайда каздар бар.
der Ball / Bälle
топ / топтор
Spielen wir mit zwei Bällen!

Аял зат атоочтордун 90% -(e)n көптүк түрүн алышат. Бирок, албетте, кээ бир өзгөчөлүктөр бар. Бул баары бир немис. Келгиле, кээ бир мисалдарды карап көрөлү!
die Frau / die Frauen
аял / аялдар
Frauen haben einen guten Organisationstalent.
nur für Frauen
аялдар үчүн гана
die Frage / Fragen
суроо / суроолор
Er hat viele Fragen an dich.
Habt ihr Fragen?
Суроолоруңар барбы?
der Mensch / die Menschen
адам / адамдар
Am Wochenende fahren viele Menschen zur Erholung in die Berge.
Menschen reisen gern ans Meer.
Адамдар деңизге саякаттаганды жакшы көрүшөт.
Wir haben beschlossen, diesen Sommer ans Meer zu fahren.
die Straße / Straßen
көчө / көчөлөр
Die Straßen der Stadt sind zu laut.
die Idee / Ideen
идея / идеялар
Ich habe nur gute Ideen.
das Ohr / die Ohren
кулак / кулактар
Spitz die Ohren!
Sie ist bis über beide Ohren verliebt.
Ал кулагына чейин сүйүп калды.
die Liebe
der Name / Namen
ат / аттар
Mein Freund hat zwei Vornamen.

Аягы -er, -en, -el, -chen, -lein менен аяктаган эркек жана нейтр зат атоочтор жекелик формага окшош көптүк санга ээ же алар жөн гана умлаут кошушат.
das Brötchen / die Brötchen
токтош / токтоштор
Ich esse zum Frühstück zwei Brötchen.
Ich nehme zwei Brötchen.
Мен эки токоч алайын.
das Mädchen / die Mädchen
кыз / кыздар
Mädchen, kommt nach Hause!
Die Mädchen spielen zusammen.
Кыздар чогуу ойноп жатышат.
der Löffel / die Löffel
кашык / кашыктар
Hast du noch saubere Löffel?
das Fenster / die Fenster
терезе / терезелер
Kannst du bitte die Fenster zumachen?
Das Haus hat große Fenster.
Үйдүн терезелери чоң.
der Apfel / die Äpfel
алма / алмалар
Kaufst du bitte 1 Kilo Äpfel?
der Finger / die Finger
бармак / бармактар
Der Mensch hat zehn Finger.

Аягы -in менен аяктаган аял зат атоочтор көптүк формада -нен кошумчалайт. Булар эч качан умлаут кошпойт!
die Freundin / Freundinnen
кыз досу / кыз достору
Meine Freundinnen kommen mich besuchen.
Meine Freundinnen kommen mich besuchen.
Курбуларым мени көргөнү келе жатышат.
die Lehrerin / Lehrerinnen
мугалим (аял) / мугалимдер
Die Lehrerinnen unterrichten die Kinder.
Lehrerinnen sprechen mit Eltern.
Мугалимдер ата-энелер менен сүйлөшүп жатышат.
Dieser Kurs ist für Anfängerinnen.
Бул курс башталгыч айымдар үчүн.
Dieser Kurs ist für Anfängerinnen.
Ist der Kurs für Anfängerinnen?
Бул курс жаңыдан баштаган айымдар үчүнбү?

-s көптүк суффикс кошулат: - Англис, француз жана голланд тилдеринен алынган зат атоочтор - Зат атооч катары колдонулган аббревиатуралар - Адамдардын аттары
das Menü / die Menüs
меню / менюлер
Das Restaurant hat nicht genug Menüs.
der Park / die Parks
парк / парктар
Diese Stadt hat viele schöne Parks.
die CD / die CDs
компакт-диск / компакт-дисктер
In dem Regal findest du noch manche alte CDs.
das Auto / Autos
унаа / унаалар
Viele Autos parken hier.
Auf dem Parkplatz sind viele Autos.
Унаа токтотуучу жайда көптөгөн автоунаалар бар.
der Job / die Jobs
жумуш / жумуштар
Ich habe keine interessante Jobs gesehen.
Diese Jobs interessieren mich nicht.
Бул жумуштар мага кызык эмес.
der Müller / die Müllers
Мюллер / Мюллерлер
Die Müllers fahren in Urlaub.

-er көптүк суффикс көптөгөн бир муундуу нейтрлерге кошулат . Бирок, аялдар эч качан көптүк формасын -er суффикси менен курбайт! Бул зат атоочтордун көбү көптүк формада umlaut кошумчалайт.
der Mann /die Männer
эркек / эркектер
Unsere Männer sind sehr reich.
das Kind / die Kinder
бала / балдар
Kinder freuen sich über das schöne Wetter.
Kinder spielen draußen.
Балдар сыртта ойноп жатышат.
das Haus / Häuser
үй / үйлөр
In userer Straße wurden neue Häuser gebaut.
Diese Häuser sind schon alt.
Бул үйлөр мурунтан эле эски.
das Lied / die Lieder
ыр / ырлар
Ich mag Lieder von dieser Sängerin.
das Bild / die Bilder
сүрөт / сүрөттөр
Bilder hängen an der Wand.
Ich mag ihre Bilder.
Мен сиздин сүрөттөрүңүздү жактырам.
der Wald / Wälder
токой / токойлор
In der Nähe gibt's zwei große Wälder.

-nis аягы бар нейтр зат атоочтор жана аял зат атоочтор - көптүк түрүндө акыркы тамганы кош кошушат.
das Ergebnis / die Ergebnisse
жыйынтык / жыйынтыктар
Wir bekommen die Ergebnisse morgen.
Wann bekommen wir die Ergebnisse?
Жыйынтыктарды качан алабыз?
das Geheimnis / die Geheimnisse
сыр / сырлар
Kannst du ein Geheimnis für dich behalten?
die Ärztin / Ärztinnen
дарыгер (аял) / дарыгерлер
Wie viele Ärztinnen arbeiten hier?
die Polizistin / Polizistinnen
милиция кызматкери / милиция кызматкерлери
Die Polizistinnen kamen zum Tatort.
die Verkäuferin / die Verkäuferinnen
сатуучу / сатуучулар
Die Verkäuferinnen hier sind so nett.
Zwei Verkäuferinnen haben heute frei.
Эки сатуучу кыздын бүгүн эс алуу күнү.

Көпчүлүк зат атоочтор жекелик жана көптүк санда колдонулушу мүмкүн. Ал эми жекелик же көптүк санда гана колдонулгандары бар. Жалаң жекеликте колдонулган сөздөр: "das Wasser", "die Milch", "das Geld""die Zeit", "das Glück", "das Pech", "das Alter", , "das Obst", "das Gemüse", "die Musik", ж.б. Көптүк санда гана колдонулган сөздөр: "die Eltern", "die Leute", "die Lebensmittel", "die Ferien", "die Geschwister", "die Schreibwaren", "die Spielwaren", ж.б.
das Geschwister / die Geschwister
бир тууган / бир туугандар
Hast du Geschwister?
Hast du Geschwister?
Бир туугандарың барбы?
die Eltern
ата-энелер
Meine Eltern sind streng.
Wie sind deine Eltern?
Ата-энең кандай адамдар?
die Ferien
эс алуу
Wann beginnen die Ferien?
Kinder freuen sich auf die Ferien.
Балдар каникулду чыдамсыздык менен күтүп жатышат.
das Gemüse / Gemüse
жашылча
Man soll viel Gemüse essen. Ich esse gerne Gemüse. Das Gemüse ist frisch.
Er isst nicht viel Gemüse.
Ал көп жашылча жебейт.
das Geld
акча
Hast du nicht genug Geld?
Wozu brauchst du so viel Geld?
Сенче мынча көп акча эмнеге керек?
die Leute
эл
Der Betrieb beschäftigt über 100 Leute.
die Zeit / Zeiten
убакыт / убакыттар
Ich habe keine Zeit. Um wie viel Uhr hast du Zeit?

Чет өлкөлүк сөздөрдүн толук аяктоосу көбүнчө көптүк санда өзгөрөт, ошондуктан алар өзгөчө көптүк формалардын тобуна жакшыраак кирет. мисал: "Museum"– "Museen"
das Museum / die Museen
музей / музейлер
In vielen Museen in Frankreich gibt's einen freien Eintritt für Studenten.
das Thema / die Themen
тема / темалар
das Virus / die Viren
вирус / вирустар
der Käse / die Käsesorten
сыр / сырдын түрлөрү
Welche Käsesorten kann man hier kaufen?
das Album / die Alben
альбом / альбомдор
der Kaktus / die Kakteen
кактус / кактустар
das Studium / die Studien
окуу / изилдөөлөр
Бул кандай иштейт?

DuoCards менен үйрөнүү

DuoCards деген эмне?

DuoCards - бул карточкалардын жардамы менен сөз байлыгыңды өстүрүүгө жардам берген тил үйрөнүү колдонмосу. Сен үйрөнүүнү каалаган сөздөрүңдү сактап, аларды убакыттын өтүшү менен машыгып тура аласың.

Бул курс менен кантип окусам болот?

Ар бир бөлүмдөгү түшүндүрмөлөрдү жана сөздүктү карап чык. Карточка тандоочуну ачып, үйрөнө турган сөздөрүңдү тандап ал. Андан соң, сөздөрүңдү сактап калуу жана аларды машыктыруу үчүн акысыз аккаунт түзүп ал.

Сөздөрүмдү кантип машыксам болот?

Сен сөзү жана жашыруун котормосу бар карточканы көрөсүң. Эмнени билдирерин ойлонуп көр, анан жообуңду текшерүү үчүн басып кой. DuoCards сага кыйын болгон сөздөрдү кайталап турат.

Мага эсеп жазуусу керекпи жана окуу бекерби?

Сен бул баракты аккаунту жок эле карап чыга аласың. Акысыз эсеп жазуу менен сен сөздөрдү сактап, ийгиликтериңди көзөмөлдөй аласың. Акысыз тарифтин өзүнүн чектөөлөрү бар, ал эми Премиум кошумча мүмкүнчүлүктөрдү сунуштайт.