Юу эхэлсэн бөгөөд одоо ч үргэлжилсээр байна вэ?Англи үгс
by DuoCards
*Өнгөрсөн үе*
Өнгөрсөн хугацаанд эхэлсэн, одоо үргэлжилж буй зүйлсийн талаар ярилцах сургалтанд тавтай морилно уу! Халаалтын хувьд бид таны мэдэж байгаа зарим *жигд бус үйл үгсийг* үзэх болно. Тэдгээрийг ихэвчлэн *инфинитив, өнгөрсөн энгийн, өнгөрсөн үе гэсэн гурван хэлбэрийн жагсаалтад харуулдаг.*
Эдгээр жишээнүүдийг харцгаая:
"to see"- "saw"- "seen"
"to meet"- "met"- "met"
"to say"- "said"- "said"
to meet
уулзах
I have met him before.

I have met...
Би ...-тай уулзсан.
I have met this guy before.

We have met before.
Бид өмнө нь уулзаж байсан.
I thought I recognized you; we have met before at the conference.
before
өмнө нь
I always brush my teeth before going to bed.
They have not met before.
Тэд өмнө нь уулзаж байгаагүй.
the influence
нөлөө
Don't let him influence you!

Travel has influenced my life.
Аялал жуулчлал миний амьдралд нөлөөлсөн.
I have said...
Би хэлсэн...
I have said a few words.
I have said this many times before.
Би үүнийг өмнө нь олон удаа хэлсэн.
I have seen
Би харсан
I have seen him before.
I have seen him before.
Би түүнийг өмнө нь харж байсан.
She has not seen him before.
Тэр өмнө нь түүнийг харж байгаагүй.
*Та өнөөдөр Мемог харсан уу?*
Одоогийн төгс нь *үйл үгийн одоогийн цаг "HAVE"болон* үйл үгийн өнгөрсөн цагийн үеээс үүсдэг *.
* Бид present perfect-ийг ашигладаг: *
1. Өнгөрсөнд эхэлж одоо үргэлжилж буй зүйлийн хувьд* *:
"She has lived in Liverpool all her life."
2. 2 Бид өнөөг хүртэлх туршлагын талаар ярьж байна* *:
"I have seen that movie before."
3. Өнгөрсөнд тохиолдсон боловч одоо чухал ач холбогдолтой зүйлийн хувьд* *:
"I can't get in the house. I have lost my keys."
Тогтмол бус үйл үгсийг та энэ хэсгээс сурах болно:
"to know"- "knew"- "known"
"to lose"- "lost"- "lost"
Have you seen him?
Чи түүнийг харсан уу?
he has seen
тэр үзсэн
He has seen the movie.
He has seen many things.
Тэр олон зүйлийг үзэж туулсан.
I have lived
Би амьдарч байсан
I have lived in Paris my whole life.
I have lived here all my life.
Би энд насаараа амьдарсан.
to lose
хожигдох
I've lost the game.
we have lost
бид алдсан
We have lost the keys.
the appetite
хоолны дуршил
I have lost my appetite.
my whole life
миний бүх амьдрал
My whole life I've been trying to deal with it.
I've known him my whole life.
Би түүнийг насаараа мэднэ.
*Асуултуудын өнөөгийн төгс цаг*
Одоо төгс цагт асуулт асуухад *туслах үйл үг эхлээд , дараа нь субьект, дараа нь үндсэн үйл үгийн өнгөрсөн цаг ирдэг* .
"Have you eaten dinner yet?"
"Has the party started?"
Та мөн одоогийн төгс байдлаар нээлттэй асуулт тавьж болно:
"Where have you been?"
Тогтмол бус үйл үгсийг та энэ хэсгээс сурах болно:
"to hear"- "heard"- "heard"
"to do"- "did"- "done"
Has it started?
Эхэлчихсэн үү?
Has the movie started?
Have we met?
Бид өмнө нь уулзаж байсан билүү?
Have we met before?
to hear
сонсох
Can you hear me well?
Have you heard of it?
Та энэ талаар сонссон уу?
Have you heard of it before?
to fail a class
хичээлдээ унах
How many times have you failed a class?
Have you visited France?
Та Франц улсад очиж байсан уу?
foreign countries
гадаад улс орнууд
What foreign countries have you visited?
What have you done?
Чи юу хийчихэв ээ?
What have you done to me?
*Сөрөг байдлын өнөөгийн төгс цаг*
Сөрөг үед одоогийн төгс цагийг хэрэглэхийн тулд *туслах үйл үгийн ард харин өнгөрсөн цагийн үйл үгийн өмнө сөрөг үгийг (нэг биш эсвэл хэзээ ч биш) нэмнэ үү.*
"I have not slept well since exams started."
Тогтмол бус үйл үгсийг та энэ хэсгээс сурах болно:
"to sleep"- "slept"- "slept"
"to speak"- "spoke"- "spoken"
to sleep well
сайхан амрах
I have not slept well since exams started.

I have not slept all night.
Би шөнөжин унтаагүй.
He has never seen it.
Тэр үүнийг хэзээ ч харж байгаагүй.
My friend has never seen the ocean.

I haven't seen him today.
Би өнөөдөр түүнийг хараагүй.
to speak
ярих
He hasn't spoken to me yet.
She has spoken to the teacher about the problem.
Тэр энэ асуудлын талаар багштай ярилцсан.

I have not done it.
Би үүнийг хийгээгүй байна.
I have not done it because I was busy with other things.
to reply
хариулах
She has not replied to my message yet.
We have never been there.
Бид тэнд хэзээ ч очиж байгаагүй.
We have never been to Australia.
to reach
хүрэх
The jury has not reached a verdict yet.
to receive an update
шинэчлэлт хүлээн авах
We haven’t received any updates on our project.
*Хэзээ ч!*
"ever"*Өнөөг хүртэл туршлагын* талаар ярихдаа бид ихэвчлэн үйлдлийг ашигладаг:
"It was the worst day I have ever had."
мөн бид "never"*сөрөг хэлбэрт* ашигладаг:
"I have never met his wife."
I have never seen you before.
Би таныг өмнө нь хэзээ ч харж байгаагүй юм байна.
Have you ever heard of it?
Та энэ талаар өмнө нь сонсож байсан уу?
a song
дуу
I love this song!
I have heard that song before.
Би тэр дууг өмнө нь сонсож байсан.

Have you been here before?
Та өмнө нь энд ирж байсан уу?
You have never been here before.
Чи өмнө нь хэзээ ч энд ирж байгаагүй.
to say
хэлэх
What did he say about the party?
We have never said that.
Бид хэзээ ч тэгж хэлээгүй.
never ever
дахиж хэзээ ч үгүй
I promise to never ever do it again.
*"Have been and have gone"*
"have/has been"Хэн нэгэн *газар очоод буцаж ирэхэд* бид ашигладаг:
Х: "Where have you been?"
Б: "I have just been out to the supermarket."
Гэхдээ хэн нэгэн *эргэж ирээгүй* тохиолдолд бид дараахыг ашигладаг "have/has gone":
Х: "Where's Maria? I haven't seen her for weeks."
Б: "She's gone to Paris for a week. She'll be back tomorrow."
*Анхааруулга:*
"I have"= "I've"
"She has"= "she's"
Энгийн өнгөрсөн ба үйл үгийн өнгөрсөн үе "to be"ба "to go":
"to be"- "was"/ "were"- "been"
"to go"- "went"- "gone"
Where have you been?
Чи хаана байсан бэ?
I've been...
Би байсаар ирсэн...
I've been to Germany before.

I've been to the grocery.
Би дэлгүүр ороод ирлээ.
I’ve been to the grocery, and I bought some fresh fruits.
I've been here before.
Би өмнө нь энд ирж байсан.
As I entered the museum, I remembered, "I've been here before."
she has been
тэр байсан
She has been to Germany before.
Has she been to Australia before?
Тэр өмнө нь Австралид очиж байсан уу?
he has gone
тэр явчихсан (хараахан ирээгүй байна)
He has gone to work.
He has gone to school.
Тэр сургууль руугаа явчихсан.
They've gone too far.
Тэд хэтэрхий хол явчихлаа.
*"Already" эсвэл "yet" ?*
"Already" одоо төгс цагтай* хэрэглэгдэхэд *одоо хүртэл* гэсэн утгатай. Бид үүнийг онцлон тэмдэглэхдээ хэрэглэдэг *ямар нэг зүйл өөр зүйлээс өмнө* эсвэл хүлээгдэж байснаас эрт болсон.*
"The train has left already!"
"Yet" одоо төгс цагтай* хэрэглэгдэхэд *одоо хүртэл ямар ч үед* гэсэн утгатай. Бид үүнийг ямар нэг зүйл удахгүй болохыг хүлээж байгаагаа онцлон тэмдэглэхдээ хэрэглэдэг. Yet (энэ утгаараа) зөвхөн *үгүйсгэсэн өгүүлбэр болон асуултанд хэрэглэгддэг.*
"I haven't finished it yet. I'll do it after dinner."
Энэ хэсэгт суралцах дүрмийн бус үйл үгс:
"to leave" - "left" - "left"
"to win" - "won" - "won"
"to sell" - "sold" - "sold"

He has already left.
Тэр аль хэдийн явчихсан.
He hasn't left yet.
Тэр хараахан яваагүй байна.
to win
ялах
We haven't won yet.

They have won the game today.
Тэд өнөөдрийн тоглолтод хожлоо.
We've met already.
Бид өмнө нь уулзаж байсан.
We haven't met yet.
Бид хараахан танилцаж амжаагүй байна.
Have you met Ted?
Чи Тедтэй танилцсан уу?
to sell
худалдах
Have you sold your car already?
to finish
дуусгах
Have you finished your homework yet?
I've already been here.
Би өмнө нь энд ирж байсан.
I’ve already been here, so I know the way to the park.

We have sold our old car.
Бид хуучин машинаа зарчихсан.
*Present Perfect Continuous*
Одоогийн төгс үргэлжлэл нь "have/has been""-ing"үйл үгийн хэлбэрээр болон хэлбэрээр үүсдэг.
*Одоогийн байдлаар ямар нэг зүйл үргэлжилсээр байгааг* онцлохын тулд бид ихэвчлэн энэ цагийг ашигладаг:
"It's been raining for hours."
"I've been working all day."
Анхааруулга:
"it has"= "it's"
"I have"= "I've"
I've been studying for hours.
Би хэдэн цагийн турш хичээл хийж байна.
all day
өдөржин
It's been raining all day.
My father has been working all day.
Миний аав өдөржин ажиллаж байна.
to talk
ярих
Are you talking to me?
You've been talking too much.
Чи дэндүү их яриад байна.
lately
сүүлийн үед
She hasn't been looking too well lately.
I haven't been feeling well lately.
Би сүүлийн үед бие тааруу байна.
recently
саяхан
She has recently started a new job.
She has been helping us recently.
Тэр сүүлийн үед бидэнд тусалж байгаа.
Have you been seeing her?
Чи түүнтэй уулзаж байгаа юу?

She has been seeing him for weeks now.
Тэр түүнтэй уулзаад хэдэн долоо хоног болж байна.
*Present Perfect Continuous цагийг хэрхэн ашиглах вэ?*
Бид "Present Perfect Continuous tense"өнгөрсөн хугацаанд эхэлж, саяхан зогссон үйлдлийн талаар ярихдаа ашигладаг. Одоо ихэвчлэн үр дүн гардаг.
"I'm tired because I've been running."
Тогтмол бус үйл үгсийг та энэ хэсгээс сурах болно:
"to understand"- "understood"- "understood"
"to run"- "ran"- "run"
"to think"- "thought"- "thought"
It's been raining.
Бороо орсоор ирлээ.
wet
нойтон
My clothes are wet from water.
the grass
өвс
Dogs wallowed on the grass.
The grass is wet because it's been raining.
Бороо орсон учраас өвс нойтон байна.
Have you been listening?
Чи сонсож байсан уу?
Have you been listening to the lesson?
to understand
ойлгох
You don't understand because you haven't been listening.

They have understood the rules of the game.
Тэд тоглоомын дүрмийг ойлгосон.
a face
нүүр царай
She has such a nice face.
to run
гүйх
The dogs run across the road.
He has run three marathons in his life.
Тэр амьдралдаа гурван марафонд гүйж байсан.
Her face is red because she's been running.
Тэр гүйсэн болохоор нүүр нь улайчихсан байна.
to think
бодох
I have thought about this recently.

I've been thinking about you.
Би таны тухай бодож байлаа.
I've been thinking about you since our last conversation.
*"For"болон"since"*
Бид ихэвчлэн FOR болон SINCE төгс цагийг ашигладаг:
Бид тодорхой хугацааны тухай ярихдаа for ашигладаг:
"for three hours"
"for two months"
Өнгөрсөн цаг хугацааны тухай ярихдаа бид since use:
"since yesterday"
"since 9 o'clock"
I have been studying for three hours.
Би гурван цаг хичээл хийж байна.
since March
3-р сараас хойш
I've been seeing him since March.
She has been visiting us since March.
Тэр гуравдугаар сараас хойш манайд ирж байгаа.
since then
түүнээс хойш
I moved to a new city last year, and since then, I have made many new friends.
I have been watching TV since 7pm.
Би оройн 7 цагаас хойш зурагт үзэж байна.
for a long time
удаан хугацааны турш
She's been living in New York for a long time now.
He has been playing football for a long time.
Тэр хөлбөмбөг тоглоод удаж байна.
since I left school
сургуулиа төгссөнөөс хойш
I have been unemployed since I left school.
I've been living in Berlin since I left school.
Би сургуулиа төгссөнөөсөө хойш Берлинд амьдарч байна.
since yesterday
өчигдрөөс хойш
I have been tired since yesterday.
It's been raining since yesterday.
Өчигдрөөс хойш бороо орж байна.
*Present perfect энгийн эсвэл тасралтгүй?*
Бид *одоогийн төгс энгийн ( "have"эсвэл "has"+ өнгөрсөн үе)* болон "present perfect continuous"( "have"эсвэл "has"+ "been"+ "-ing"хэлбэр) хоёуланг нь *өнгөрсөн үеийн үйлдлүүд эсвэл одоогтой холбоотой хэвээр байгаа төлөвүүдийн талаар ярихдаа* ашигладаг.*
Present perfect simple нь ихэвчлэн үйл ажиллагааны үр дүнд төвлөрдөг.
"You've cleaned the bathroom! It looks lovely!"
Одоогийн төгс үргэлжлэл нь ихэвчлэн үйл ажиллагаанд анхаарлаа төвлөрүүлдэг.
"I've been gardening. It's so nice out there."
Тогтмол бус үйл үгсийг та энэ хэсгээс сурах болно:
"to write"- "wrote"- "written"
"to read"- "read"- "read"
"to have"- "had"- "had"
"to grow"- "grew"- "grown"
I've been writing e-mails.
Би и-мэйл бичиж байлаа.
I've been writing emails the whole day.
to write an email
и-мэйл бичих
I've written you an email.
I have written my homework, so now I can play outside.
Би гэрийн даалгавраа хийчихсэн болохоор одоо гадаа тоглож болно.
Has it been raining?
Бороо орж байсан уу?
The grass looks wet. Has it been raining?
to read a book
ном унших
She's read ten books this summer.
lovely
дур булаам
The children have cleaned the kitchen. It looks lovely!

I have had
Би авсан байгаа
I have had a great time at the party.

We have had this car for five years.
Бид энэ машиныг таван жил унаж байна.

I've had three coffees already today!
Би өнөөдөр аль хэдийн гурван аяга кофе уучихсан!
to grow
өсөх
My cousin has grown so much since I saw her two years ago.
you have grown
чи томорчээ
You have grown so much since I last saw you!

You have grown so much since I last saw you!
Чамайг хамгийн сүүлд харснаас хойш чи үнэхээр их өсжээ!
I've been waiting for you.
Би чамайг хүлээж байлаа.
They've been waiting for hours.
*Одоогийн төгс цагийг хэзээ хэрэглэхгүй байх*
Одоогийн төгс цагийг тодорхой цагт бүү ашигла. Гэсэн хэдий ч *та одоогийн төгс цагийг өргөн хугацаанд ашиглаж болох тул энэ нь төөрөгдүүлсэн байж магадгүй юм.*
Одоогийн төгс цаг нь зөвхөн *нэг тодорхой цагт хэрэглэвэл буруу болно.* Одоогийн төгс цагийг ерөнхий цагийн хязгаартай ашиглах нь туйлын зөвшөөрөгдөх зүйл юм.
"I went for a walk on Tuesday."
"I have gone for a walk every Tuesday this year."
when I was a child
намайг хүүхэд байхад
I visited my grandparents a lot when I was a child.
one year ago
нэг жилийн өмнө
We met one year ago.
many times
олон удаа
I have seen the movie many times.
for hours
хэдэн цагийн турш
They've been waiting for hours.
several times
хэд хэдэн удаа
We have been there several times.

when I lived in France
намайг Францад амьдарч байхад
I learned French when I lived in France.
at that moment
тухайн үед
At that moment I was sure about it.