Сармацкі ТУРЫЗМ — куды і навошта ездзіла ШЛЯХТА? 🗡️ Сармат

ездзіўшы хіба да царквы, да карчмы ці на бліжэйшы кірмаш.

Як у Толкіна – хобіт Сэм,

які ніколі не заходзіў далей нейкага там поля на мяжы Шыру.

Былі, канешне, і шляхцюкі-дамаседы, але гэта ўжо дзівацтва ці старасць.

Звычайна ездзіць любілі ды яшчэ як!

Мяне завуць Васіль Калач.

Сёння мы пагаворым пра шляхецкія падарожжы і гранд-туры.

Куды ездзілі, на чым, навошта, як далёка,

што і каго з сабой бралі, а што везлі дадому.

Спойлер: нават егіпецкіх муміяў...

З мяне расповед, ад Вас лайк і падпіска. Гэта не цяжка!

Шляхціц сярэдняй рукі Зянон Фіш з-пад Бялыніч

пакінуў апісанне, як уся сядзіба збіраецца ў дарогу,

бо выезд з дому – гэта рытуал.

Як ад’ядаюцца коні і людзі, рамантуецца збруя, мыецца бялізна.

А колькі ўсяго гатуецца: кіўбасы, булкі, мяса з капустай.

Калі павозка пад’язджае пад ганак, туды ідць клункі, валізы, мяшкі, ружжы, а ўрэшце

і людзі запаўняюць яе “чэрава”.

Вакол скрыпяць дзверы, бегаюць пакаёўкі, уся чэлядзь вывальвае ў двор.

І вось: “…На вачах ва ўсіх павозка выкочваецца з дзядзінца.

Брычка салідна пагрукоча па вуліцы, правалачэцца праз грэблю.

Узнімецца на ўзгорак; урэшце, знікне ўсім з вачэй…”

Часам падарожнікаў яшчэ доўга праводзілі блізкія, жонкі ці бацькі,

заставаліся дома. Не без плачу.

Бо кожны ад’езд мог быць і на год, і на пяць, і на дзесяць.

Гэта ж не зараз сеў ды паляцеў, а праз два дні ўжо дома.

Цікава, што ў Рэчы Паспалітай доўга не існавала сваіх майстэрняў добрых экіпажаў.

Везлі з Саксоніі, Берліна, Вены, Парыжу. Пазней ужо – з Гданьску ці Варшавы,

навучыліся, але гэта па-багатаму.

Звыклы Івашка з засценку Івашкавічы ехаў конна, маючы пры сабе коўдру:

удзень клаў пад сядло, а калі ноч заспела ў полі – сцяліў сабе ля дарогі

і спаў – не бяда.

Коні для падарожжаў былі свае або нанятыя,

мянялі на паштовых станцыях або ў татараў.

Брытанец Уільям Кокс узгадваў, што пад Барысавым жыдкі

дасталі для яго 10 коняў і запрэглі ў два шэрагі:

шэсць да экіпажа, чацвёра на вынас.

Замежнік дзівіўся: усё пралічана,

даўжыня кожнай вяроўкі, дзе кола, дзе дышла,