o'tgan zamonNemischa so'zlar
by DuoCards
*Perfekt nemis tilida gaplashishni xohlaysizmi?*
Mukammal zamon ( "Perfekt"), o'tgan zamon bo'lib, yaqin o'tmishda bajarilgan harakatlar haqida gapirish uchun ishlatiladi.
Barcha muntazam nemis fe'llari *uchinchi shaxs birlik shakliga* asoslangan asosiy o'tgan zamon shakliga ega. Fe'lning uchinchi shaxs shakli "spielen""(er) spielt". Unga *ge-* prefiksini qo'shing va siz o'tgan zamon fe'lini olasiz: "gespielt". Barcha *muntazam fe'llar* xuddi shu naqshga amal qiladi.
"machen"- "gemacht"
"sagen"- "gesagt"
"kochen"- "gekocht"
Hozirgi mukammal zamonni yasash uchun o‘tgan zamon fe’lini olib, uni yordamchi yoki ko‘makchi fe’l bilan ishlatasiz (odatda "haben", ba’zan ning shakli "sein"). Yordamchi fe'l o'z shaklini shaxsga ko'ra o'zgartiradi, lekin o'tgan zamon shakli o'zgarmaydi!
"Ich habe es gemacht."
"Du hast es gemacht."
"Wir haben es gemacht."
Ich habe es gesagt.
Men aytdim.
Ich habe es gestern schon gesagt.
Was hast du gemacht?
Nima qilding?
Hausaufgaben
Uy vazifasi
Kinder machen ihre Hausaufgaben.
Hast du deine Hausaufgabe gemacht?
Uy vazifangni qildingmi?
spielen
o'ynash
Ich spiele gern Basketball.
Sie hat Klavier gespielt.
U pianino chaldi.
fragen
so'ramoq
Warum fragst du nicht?
Hast du gefragt?
So‘radingizmi?
antworten
javob bermoq
Er antwortet nicht.
Sie hat nicht geantwortet.
U javob bermadi.
*Präteritumdan foydalanish*
O'tmishdagi harakat uchun nemis tilida asosan ikkita variant mavjud, the "Perfekt"va "Präteritum". The "Präteritum"*yordamchi fe'llar* ( "sein, haben, werden") va modal fe'llar bilan ishlatiladi. Siz buni *yozma tilda* , ayniqsa gazeta va kitoblarda tez-tez ko'rasiz.
Keling "Präteritum", fe'llarning shakllarini ko'rib chiqaylik "sein"va "haben"!
"sein"
"ich war"
"du warst"
"er/sie/es war"
"wir waren"
"ihr wart"
"sie/Sie waren"
"haben"
"ich hatte"
"du hattest"
"er hatte"
"wir hatten"
"ihr hattet"
"sie/Sie hatten"
Ich war dort.
Men u yerda edim.
zusammen
birga
Wir arbeiten zusammen.
Wir waren zusammen dort.
Biz u yerda birga edik.
gestern
kecha
Gestern war ich in der Schule.
gute Laune
yaxshi kayfiyat
Du hast heute gute Laune.
Sie hatte gestern gute Laune.
U kecha yaxshi kayfiyatda edi.
in der Arbeit
ishda
Ich bin heute in der Arbeit.
Warst du in der Arbeit?
Ishda bo'ldingmi?
der Hunger
ochlik
Ich habe Hunger.
Ich hatte Hunger.
Mening qornim och edi.
die Idee
g'oya
Das ist eine gute Idee!
Er hatte eine gute Idee.
Uning yaxshi g'oyasi bor edi.
keine Ahnung
Bilmayman
Ich habe keine Ahnung.
Wir hatten keine Ahnung.
Biz hech narsa bilmasdik.
*O'tmishdagi modal fe'llar*
O'tmishda modal fe'llarni yasash "Präteritum"uchun mukammal zamonga ( ) qaraganda nomukammal zamonni ( ) ishlatish ancha keng tarqalgan "Perfekt".
Modal fe’llarning nomukammal sonlari shu tuzilishga amal qiladi: *olmosh* + *o‘zak* + *tugal*
masalan "ich"+ *woll + t + e* > "ich wollte"
*Umlautlar modal fe'llarning o'zagidan tushiriladi* , agar ular infinitiv shaklda bo'lsa.
masalan "müssen"(to'g'ri keladi) > "er musste"- (u kerak edi)
Ich wollte gehen.
Men ketmoqchi edim.
müssen
kerak
Wir müssen arbeiten.
ich musste
Men majbur bo'ldim
Ich musste warten.
Wir mussten das sehen.
Biz buni ko'rishimiz kerak edi.
dürfen
mumkin
Dürfen Kinder fernsehen?
er durfte
u ruxsat oldi
Er durfte bleiben.
Durftest du Computer spielen?
Kompyuter o‘yinlarini o‘ynashga ruxsat berilganmidi?
sollen
kerak
Ich soll heute einkaufen.
du solltest
sen kerak
Du solltest heute Brot kaufen.
Wir sollten früher gehen.
Biz avvalroq ketishimiz kerak edi.
Er wollte fragen.
U so'ramoqchi edi.
können
mumkin
Können wir etwas sagen?
ich konnte
men qila oldim
Ich konnte es selber machen.
Konntest du nicht warten?
Nega kutolmading?
*Haben yoki sein?*
Esingizdami, *Perfektni* yaratishda siz ikkita yordamchi fe'ldan foydalanishingiz mumkin deb aytgan edik? Shunday qilib, sizga to'g'ri tanlashda yordam beradigan kichik maslahat:
Ko'pgina hollarda Perfekt bilan qurilgan "haben". Shunga qaramay, *harakat* yoki *holat o'zgarishini* ko'rsatadigan fe'llar Perfekt bilan tuzadilar "sein".
"Ich bin am 4. 5. 1991 geboren."- Men 1991-yil 4-mayda tug‘ilganman.
"Wir sind nach Prag gefahren."- Biz Pragaga bordik.
*Ehtiyot bo `lmoq!* "bleiben"*Fe'l sein* bilan ham ketadi.
geboren sein
tug‘ilgan bo‘lish
Ich bin am 4. 5. 1991 geboren.
du bist geboren
sen tug'ilgansan
Du bist im März geboren.
Wann bist du geboren?
Qachon tug'ilgansiz?

Ich bin im Juni geboren.
Men iyun oyida tug'ilganman.
gehen
borish / yurish
Gehst du zur Schule?
ist gegangen
ketgan
Er ist nicht zur Schule gegangen.
Bist du schon gegangen?
Ketdingizmi?
Wir sind nach Hause gegangen.
Uyga ketdik.
bleiben
qolmoq
Ich bleibe zu Hause.
Ich bin geblieben
Men qoldim
Ich bin zu Hause geblieben.
passieren
sodir bo'lmoq
Das passiert oft.
Was ist passiert?
Nima bo'ldi?
Es ist viel passiert.
Ko'p narsa bo'ldi.
*Hast du gestern gemacht edi?*
Kecha qilgan ishingiz haqida gapirishni o'rganamiz!

aufstehen
turmoq
Wann stehst du gewöhnlich auf?
Ich bin aufgestanden.
Men turdim.
Ich bin um 6 Uhr aufgestanden.
Men soat 6 da turdim.
sich anziehen
kiyinmoq
Ich ziehe mich heute schön an.
Ich habe mich angezogen.
Men kiyindim.
Zähne putzen
Tishlarni yuvish
Ich putze jeden Tag meine Zähne.
Ich habe meine Zähne geputzt.
Men tishlarimni yuvdim.
zur Arbeit gehen
ishga borish
Wann gehst du zur Arbeit?
Ich bin zur Arbeit gegangen.
Men ishga bordim.
nach Hause kommen
Uyga kelmoq
Wann kommst du nach Hause?
Ich bin nach Hause gekommen.
Uyga keldim.
fernsehen
televizor ko'rmoq
Ich sehe jeden Abend fern.
Ich habe ferngesehen.
Men televizor ko'rdim.
Ich habe am Abend ferngesehen.
duschen
dush qabul qilish
Ich muss noch vorher duschen.
Ich habe geduscht.
Men cho'mildim.
schlafen gehen
uxlashga yotmoq
Wann gehst du endlich schlafen?
Ich bin schlafen gegangen.
Uxlagani ketdim.
*Kuchli fe'llar*
Ayrim fe’llarning o‘tgan zamon sifatdoshi umumiy qoidaga amal qilmasligini allaqachon payqagansiz. Birinchidan, keling, *kuchli fe'llarni* ko'rib chiqaylik. Ular GE prefiksini qo'shadi va ular EN bilan tugaydi, lekin *ildiz ko'pincha o'zgaradi.*
"fahren"- "gefahren"
"gehen"- "gegangen"
"bleiben"- "geblieben"
*Aralash fe'llar* oddiy fe'llar bilan bir xil prefiks va qo'shimchani qo'shadi, lekin ular o'z o'zagini o'zgartiradilar.
"bringen"- "gebracht"
"denken"- "gedacht"
"wissen"- "gewusst"

Ich habe an dich gedacht.
Men seni o'yladim.
Das habe ich mir gedacht.
Men ham shunday deb o'ylagandim.
Das habe ich nicht gewusst.
Men buni bilmasdim.
Habt ihr das gewusst?
Sizlar buni bilasizlarmi?
Woher habt ihr das alles gewusst?
Was hat es gebracht?
Bu nima berdi?
Nach dem Urlaub fragte er sich: "Was hat es gebracht, so viel Geld auszugeben?
Wir sind nach Berlin gefahren.
Biz Berlin tomon yo‘l oldik.
Warum bist du nicht länger geblieben?
Nega uzoqroq qolmading?
*Ajraladigan va ajratilmaydigan fe'llar*
Muayyan qoidalar zaif va kuchli fe'llarga tegishli. Masalan, ajratiladigan fe'llarga kelsak, GE prefiks va ildiz orasiga qo'yilishi kerak.
"aufstehen"- "aufgestanden"
"anziehen"- "angezogen"
"aufräumen"- "aufgeräumt"
Agar fe'l ajratilmaydigan bo'lsa (ya'ni, fe'l undan hech qachon ajralmaydigan prefiksga ega bo'lsa), biz GE qo'ymaymiz.
"besuchen"- "besucht"
"verlieren"- "verloren"
Ich habe mein Zimmer aufgeräumt.
Men xonamni tartibga keltirdim.
Ich bin früh aufgestanden.
Men erta turdim.
Wann bist du aufgestanden?
Qachon uyg'onding?
Sie hat sich schnell angezogen.
U tezda kiyindi.
meine Eltern
Ota-onam
Ich habe meine Eltern besucht.
Men ota-onamnikiga bordim.
der Schlüssel
kalit
Hast du den Schlüssel verloren?
Kalitni yo'qotdingmi?

Ich habe mein Portemonnaie verloren.
Hamyonimni yo'qotib qo'ydim.